Europese markt is China veel waard

De Europese markt en de euro spelen een steeds belangrijkere rol in de Chinese economie: Europa is een bron voor Chinese groei. Premier Wen Jiabao komt daarom opnieuw langs.

China maakt zich steeds ongeruster over de schuldencrisis in de Europese Unie. „Het is voor ons van extreem belang dat sommige Europese landen hun problemen overwinnen”, aldus de Chinese onderminister van Buitenlandse Zaken Fu Ying, die er meteen aan toevoegde dat premier Wen Jiabao er „alle vertrouwen” in heeft dat de landen van de eurozone hun zaken op orde brengen.

De Chinese premier zal de komende dagen persoonlijk peilen of dat vertrouwen gerechtvaardigd is. Wen Jiabao komt vandaag naar Europa en doet achtereenvolgens Hongarije, Groot-Brittannië en Duitsland aan. Op zijn tweede Europese reis in minder dan een jaar is het Wen dan ook niet uitsluitend te doen om de weg vrij te maken voor kooplustige Chinese ondernemers, maar vooral om de Chinese steun aan de Europese interne markt en voor de euro te herbevestigen. Achter de schermen zal hij van de Chinese zorgen over het Europese geploeter geen geheim maken.

„Europa is onze belangrijkste exportmarkt en nu wij ook de euro steunen moeten we ervoor zorgen dat onze investeringen veilig zijn en resultaat opleveren”, zegt de Pekingse econoom Yu Yongding van de Chinese Academie voor sociale wetenschappen. Yu is een voormalige adviseur van de Chinese centrale bank en een van de meest gezaghebbende economen.

„Een eurocrisis, een implosie van de eurozone te beginnen in Griekenland, is niet in ons belang, want we hebben zwaar geïnvesteerd in euro-obligaties. Verkleining van de Europese interne markt is ook niet in ons belang. Wij hebben juist een sterke, grote EU nodig”, aldus Yu in een telefonisch gesprek.

De cijfers spreken voor zich. De handel tussen China en de EU groeit sinds begin van deze eeuw jaarlijks met dubbele cijfers en bedraagt op het ogenblik ongeveer 400 miljard euro, ongeveer 10 procent van de wereldhandel. Koopkrachtig Europa is voor China een bron van groei, zowel in afzettermen als bestemming van Chinees kapitaal.

Om die markt te steunen en de verzwakking van de euro te voorkomen, kopen de Chinese staatsfondsen, waaronder de Staatsadministratie voor buitenlandse deviezen (SAFE) al jarenlang euro’s. Volgens deskundig giswerk van Standard Chartered Bank is er sinds enkele maanden zelfs sprake van een verschuiving van Amerikaans schatkistpapier naar euro-obligaties. Inmiddels zou ongeveer 25 procent van de Chinese buitenlandse deviezen (3005 miljard dollar) belegd zijn in euro-obligaties.

De verschuiving van aanschaf van Amerikaans schatkistpapier naar euro’s werd begin dit jaar aangekondigd door de Chinese vicepremier Li Keqiang, de waarschijnlijke opvolger van Wen Jiabao die volgend jaar met pensioen gaat. De exacte omvang van de Chinese euroaankopen wordt in Peking echter behandeld als een staatsgeheim en daarom weten de internationale markten niet zeker of China’s steun aan de euro op feiten berust of dat het louter om lippendienst gaat.

Volgens de econoom Yu kunnen de investeerders gerust zijn. China heeft, zegt hij, hoofdzakelijk obligaties gekocht van het tijdelijke Europese noodfonds (EFSF) en tot nu toe obligaties van individuele landen, zoals Griekenland, Spanje en Ierland gemeden. „We zijn pragmatisch en zakelijk, wij willen uiteindelijk ook resultaat zien”, aldus Yu die in de Chinese zakenpers regelmatig waarschuwt tegen aanschaf van Grieks, Spaans of Iers papier. EFSF-obligaties zijn aanzienlijk veiliger, want gegarandeerd door Duitsland en Frankrijk, is zijn redenering.

Met andere woorden, China steunt door de aanschaf van euro-obligaties de pogingen om de schuldencrisis op te lossen zonder zich te branden aan de moeilijkheden van individuele landen. De Chinese strategie wordt overigens in Duitsland wel bekritiseerd: door uitsluitend EFSF-obligaties aan te schaffen in plaats van obligaties van probleemlanden moeten solvabele landen als Duitsland hogere rentes betalen om hun eigen schulden te financieren.

Yu erkent dat de Chinese euroaankopen dit effect kunnen hebben. „Niemand kan van ons verwachten dat wij de uiteindelijke redder zullen zijn van de euro, we kunnen wel helpen, we kunnen op verstandige wijze euro-obligaties aankopen, maar uiteindelijk moeten de landen van de eurozone zichzelf hervormen”, aldus Yu wiens meningen doorgaans het denken van de Chinese financieel-economische autoriteiten weerspiegelen.

De Chinese steun aan de euro en de Europese interne markt komt in politieke zin niet gratis. Achter Wen Jiabao’s de formele agendapunten op zijn Europese reis als „versterking van de banden”, en „uitbreiding van de samenwerking” gaan concrete Chinese wensen schuil. De roep om opheffing van het Europese wapenembargo tegen China wordt steeds luider en de Chinese eis dat Europese landen zich onthouden van bemoeienis met Chinese interne zaken (mensenrechten, Tibet) wordt steeds assertiever – en met succes – over het voetlicht gebracht.

China wil ook dat de toegang van Chinese bedrijven (bouwbedrijven, banken, chemie) tot de Europese markten wordt verruimd. Chinese investeringen vinden makkelijk hun weg in de EU, ook in Nederland, maar de staats- en particuliere bedrijven klagen over problemen met het verkrijgen van visa, vestigings- en werkvergunningen.

In kleinere landen als Hongarije, Portugal en Griekenland zijn de afgelopen jaren Chinese ondernemers met alle egards ontvangen. Uiteraard uit welbegrepen eigenbelang. Het is geen toeval dat een van China’s grootste ondernemingen, het elektronica-concern Huawei, zijn logistieke centrum in Hongarije vestigt. Volgens Hongaarse media zouden Chinese bedrijven ook geïnteresseerd zijn in de aanschaf van het verouderde Hongaarse spoorwegen, MÁV.

In grote EU-landen ondervinden Chinese bedrijven volgens de autoriteiten in Peking nog steeds de nodige, anti-Chinese weerstand. Het slechten van barrières in Europa gaat Wen Jiabao, met de groei van China en de stagnatie in de EU, overigens steeds makkelijker af. In het door Wen zeer bewonderde Duitsland en Groot-Brittannië worden de komende dagen voor hem bij wijze van spreken de straten behangen met rode lampionnen.

De Londense City werpt zich op als hoofdkwartier van de Chinese staatsfondsen die op zoek zijn naar een Europese uitvalsbasis en hengelt naar Chinese investeringen. In Berlijn wordt halsreikend uitgekeken naar de lange boodschappenlijst(technologie, auto’s) die, naar verwachting, bij zich heeft.