Dwaze Moeders hinderen Kirchner

De Dwaze Moeders boden verzet tegen de junta. Nu zijn ze fraudeverdachten. Hun organisatie vormt de schakel tussen een veroordeelde moordenaar en de president.

De Dwaze Moeders hebben de Argentijnse president Cristina Kirchner in verlegenheid gebracht. De Moeders, in het Spaans bekend als de Madres de Plaza de Mayo, verwierven internationaal sympathie met vreedzame protesten tegen de Argentijnse dictatuur (1976-1983). Maar nu worden ze verdacht van de verduistering van miljoenen aan overheidsgeld.

De Dwaze Moeders zijn een trouwe bondgenoot van de president, hun belangrijkste financier. Toen Kirchner deze week aankondigde dat ze zich kandidaat stelt om in oktober te worden herkozen als president, ging de aandacht van de Argentijnse media dan ook vooral uit naar de meest opvallende afwezige bij de toespraak: Hebe Bonafini, hoofd van de Dwaze Moeders. Ze hoort bij de eerste moeders die tijdens de dictatuur informatie eisten over het lot van hun verdwenen zonen en dochters. Tegenwoordig helpen de Dwaze Moeders vooral de armen.

Omdat justitie de fraudezaak onderzoekt, zou Bonafini (82) liever de schijnwerpers mijden, volgens de Argentijnse pers. Bovendien zou de affaire wel eens een schadelijk effect kunnen hebben op de verkiezingscampagne van Kirchner.

Sinds 2003 hebben de Dwaze Moeders mogelijk meer dan 200 miljoen euro ontvangen van de regering voor de bouw van sociale woningen, een activiteit waarmee de organisatie acht jaar geleden begonnen is.

In het schandaal speelt de controversiële Sergio Schoklender, gevolmachtigde van de organisatie van Bonafini, de hoofdrol. Hij zou zich hebben verrijkt met geld van woningbouworganisatie. In plaats van huizen bouwen, zou Schoklender met het geld van de Dwaze Moeders onder meer dure auto’s, twee vliegtuigen, luxe jachten, huizen en grond hebben gekocht. Bonafini heeft inmiddels afstand van hem genomen. Schoklender is ontslagen.

Schoklender en zijn broer Pablo schokten Argentinië begin jaren tachtig, toen zij schuldig werden bevonden aan de moord op hun ouders. Op bezoek in de gevangenis in 1991 leerde Bonafini Schoklender kennen. De twee raakten bevriend. Toen Schoklender in 1995 vrij kwam, trok hij als adoptieve zoon in bij Bonafini. Later kreeg hij een leidinggevende rol binnen haar organisatie.

Tijdens het bewind van Nestor Kirchner (2003-2007), de overleden echtgenoot en voorganger van Cristina, zijn de banden tussen regering en de Dwaze Moeders nadrukkelijk aangehaald. De Kirchners hebben altijd gehamerd op het belang van onderzoek naar misdrijven en mensenrechtenschendingen tijdens de dictatuur. Meteen al in 2003, het eerste jaar van Kirchner’s regering, werden twee amnestiewetten geannuleerd. Sindsdien zijn er talrijke leden van de dictatuur veroordeeld.

In die periode hebben de Dwaze Moeders hun stichting voor sociale woningbouw opgezet. Daarbij kregen ze financiële steun van het Peronistische bewind. Bonafini omschreef Nestor Kirchner als „een vriend van het huis”.

Hoewel Bonafini zich distantieert van de affaire, is zij er niet in geslaagd twijfels weg te nemen bij de argwanende Argentijnse pers over haar eventuele betrokkenheid bij de activiteiten van haar adoptieve zoon. Daarbij is Bonafini ook niet onomstreden. De voormalige naaister staat bekend als onvoorspelbaar en autoritair. Mede om die redenen viel de organisatie van de Dwaze Moeders in 1986 uiteen in twee gescheiden bewegingen; beiden met de karakteristieke witte hoofddoekjes, maar met verschillende leiders.

De ‘andere’ Moeders vinden dat de organisatie van Bonafini vooral een politieke groepering is geworden. Door zich openlijk te associëren met de regering Kirchner zou de beweging van Bonafini niet in staat zijn haar mensenrechtenactiviteiten op neutrale wijze uit te voeren.

Cristina Kirchner heeft in het openbaar nog met geen woord over de rel gerept. Niet nodig ook, zo lijkt het. In de meest recente peilingen laat zij nog altijd alle andere presidentskandidaten ver achter zich. Maar de verkiezingen zijn pas in oktober en tot die tijd kunnen er altijd nog voor de regering belastende details uitlekken over de affaire.