Boekwinkels van Selexyz in grote financiële nood

Winkelketen Selexyz heeft het moeilijker dan andere boekhandels. Er wordt drastisch in de kosten gesneden. „Ik hoop en bid dat ze overeind blijven.”

Boekhandels die drie dagen niet bevoorraad werden, winkeloppervlakte die wordt afgestoten en te weinig geld om een sociaal plan op te stellen voor de reorganisatie. Kwaliteitsboekhandelketen Selexyz is de afgelopen weken in zeer zwaar weer beland.

„In de tweede helft van vorig jaar was er nog een minuscuul winstje, maar dit jaar is het heel moeilijk”, zegt directeur Matthijs van der Lely. Veel boekhandels lijden onder dalende omzetten, maar bij Selexyz zijn de problemen groter doordat ook de kosten sterk gestegen zijn. De vijftien boekhandels zijn vorig jaar afgesplitst uit Boekhandelsgroep Nederland (BGN). Selexyz moest een nieuwe organisatie opzetten „en dat heeft meer tijd en geld gekost dan voorzien”, aldus Van der Lely.

De gevolgen waren groot: door het opzetten van de nieuwe systemen was Selexyz laat met het aanleveren van de jaarcijfers, waardoor het Centraal Boekhuis moest wachten met het opstellen van een kredietlimiet. Het Boekhuis bevoorraadt de winkels en incasseert de rekening in naam van uitgevers. Voor de periode tussen levering en uitbetaling verleent het Boekhuis een krediet aan de winkelier. Tegelijk maakte een aantal andere boekhandels bekend te moeten sluiten. Voor het Boekhuis reden om begin deze maand Selexyz drie dagen lang niet te bevoorraden.

Dat was schrikken voor boekverkopers en uitgevers. „Ik hoop en bid dat ze overeind blijven”, zegt Anne Schroën, adjunct-directeur van De Bezige Bij. „Anders zou dat heel slecht zijn voor ons allemaal, onze auteurs voorop. Selexyz is altijd een waarborg geweest voor een breed aanbod. Het zou doodzonde zijn als dat verdwijnt.”

Volgens Van der Lely is er nu een kredietlimiet vastgesteld waarmee hij „prima het hele jaar doorkan”, maar niet zonder drastische maatregelen. De winkels hebben opdracht gekregen voorraden terug te sturen om „zoveel mogelijk courante en commerciële titels” op de planken te hebben, en uitgevers is verzocht „coulant” te zijn met de retouren. „We kopen absoluut zuiniger in”, zegt Van der Lely.

Volgens Sander Knol, algemeen directeur van uitgeverij Meulenhoff Boekerij, heeft Selexyz zwaarder te lijden onder de groei van boekbestellingen via internet dan de kleine boekhandel. „Als je vroeger een boek zocht ging je naar de brede assortimentsboekhandel, tegenwoordig blijf je thuis achter je computer. De kleine boekhandel heeft een lokale functie als ontmoetingsplek. Die blijft wel behouden, zeker nu er bibliotheken verdwijnen.”

„De markt is gewoon kleiner”, vervolgt Knol. „Boekhandels leggen meer nadruk op de bestseller-top-60, omdat dat een veilige keuze is. Het gevolg is dat de passerende consument dat ook doet, en wij dat ook moeten doen. De laatste vijf jaar zijn we ieder jaar wel iets minder boeken gaan uitgeven en dit jaar is die stap nog iets groter. Wij doen het wat omzet betreft beter dan vorig jaar, maar wel met 15 procent minder titels.”

Vorige maand kondigde Van der Lely aan dat 44 arbeidsplaatsen in de winkels moeten verdwijnen. Inmiddels is duidelijk dat er niet genoeg geld is voor een sociaal plan. „Het eerste bod van de directie was zo laag dat het weinig zin had om verder te onderhandelen”, zegt Peter Bloemendaal, bestuurder van CNV Dienstenbond. „Zelfs als het zou worden verdubbeld zou het te laag zijn voor een collectief sociaal plan.” Na de winkels volgt een reorganisatie op het hoofdkantoor. Onbekend is nog hoeveel banen daar moeten verdwijnen. Van der Lely heeft geen concrete plannen om winkels te sluiten, maar sluit niet uit dat het nodig zal zijn.

Ook wil de directeur de bovenste verdiepingen van Selexyz Scheltema in Amsterdam sluiten. Nu worden daar zes weken per jaar studieboeken verkocht door het bedrijf Studystore, de rest van het jaar vult Selexyz de vloer. „Als dat contract over twee jaar afloopt, gaan we de ruimte voor het hele jaar verhuren, bijvoorbeeld aan een galerie of een horecaonderneming.” De enorme boekhandel Donner (5.500 m2) moet in Rotterdam verhuizen naar een kleiner pand.