Aan kaalheid is wat te doen: pillen slikken, haar transplanteren. Maar het is wel duur en er zijn bijwerkingen

70 procent van de mannen krijgt vroeg of laat last van enige vorm van kaalheid.

Vergeet de haarlotions, die werken niet. Sommige pillen en haartransplantatie wel.

Kaal worden? Dat heb je maar te accepteren.

Menig man lijdt in stilte. Iedere dag kijkt hij in de spiegel hoe snel het gaat. Hij laat het haar dat hij bovenop nog heeft langer groeien om de inhammen aan de voorkant te maskeren. Want niet één man vindt het leuk om kaal te worden. Is de ontharing grotendeels voltooid, dan went het wel. Uiteindelijk blijkt die kale kop best goed te staan, maar het accepteren duurt vaak lang.

Wat veel van die mannen, en soms ook vrouwen, niet weten, is dat kaal worden tegenwoordig een keuze is. Als je er op tijd bij bent tenminste. Of bereid bent om duizenden euro’s neer te tellen.

Wesley Sneijder, Gerard Joling en Frans Bauer accepteerden het bijvoorbeeld niet. Alle drie gingen ze onlangs de kale plekken met haartransplantaties te lijf. Wat zijn de mogelijkheden en zijn er ook risico’s?

Van de mannen heeft 70 procent een erfelijke vorm van kaalheid. Op hun twintigste wordt 20 procent kaal, op hun veertigste is dit al 40 procent. Bij vrouwen krijgt 15 procent er voor de menopauze last van. Op den duur wordt 40 procent van de vrouwen getroffen door een fikse uitdunning van het haar. Een verschil met mannen is dat vrouwen nooit ‘biljartbalkaal’ worden.

Bij mannen begint de kaalheid meestal op hun kruin en bij de inhammen. Bij vrouwen is het vooral de middenscheiding die een steeds bredere ovaal gaat vormen.

Wat is er tegen kaalheid te doen?

Er zijn twee opties die werken: pillen of een haartransplantatie. Vergeet dus de haarlotions. Die remmen de haaruitval hooguit, maar roepen die nooit een halt toe. En ze zorgen al helemaal niet voor teruggroei. Sommige pillen wel.

Pillen

De pillen die werken zijn die met finasteride en die met dutasteride.

Finasteride is sinds 2002 in Nederland verkrijgbaar als haargroeimiddel onder de merknaam Propecia. Bij 90 procent van de mannen en vrouwen die dagelijks een Propecia-pil slikken, wordt de haaruitval na drie tot zes maanden gestopt. Bij 65 procent groeit het haar deels zelfs weer terug. Als de behandeling wordt gestopt, begint het gunstige effect na zes maanden weer te verdwijnen.

Finasteride blokkeert een enzym dat zorgt voor de omzetting van testosteron naar dihydrotestosteron. Deze stof veroorzaakt de aantasting van haarzakjes.

Alhoewel Propecia op de Nederlandse markt is toegelaten, staan er in de bijsluiter toch stevige bijwerkingen. Minder dan 1 procent van de mannen die het middel gebruikten in een onderzoeksgroep zeiden last te krijgen van seksuele problemen als erectiestoornissen. Of een verminderd volume van de spermalozing.

Dermatoloog en tricholoog (haardeskundige) Ids Boersma van haarkliniek Intermedica, de bekendste haarkliniek van Nederland, doet er luchtig over. „Als mannen in zo’n onderzoeksgroep weten dat het middel iets met het testosteron doet, dan zijn er altijd wel een paar die klagen dat hun libido is verminderd.” Volgens Boersma staan dit soort bijwerkingen alleen in de bijsluiter omdat fabrikanten claims van gebruikers willen voorkomen.

Een woordvoerder van het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG) laat weten dat de mogelijke bijwerkingen wel degelijk serieus moeten worden genomen. „Wij hebben de effectiviteit van het middel afgewogen tegen de risico’s. Het voordeel van de werking tegen kaalheid is het risico volgens ons waard, maar dat moet de patiënt natuurlijk ook zelf beoordelen.”

Het CBG en Propecia-fabrikant MSD raden gebruik van Propecia door vrouwen af. Het middel zou bij vrouwen helemaal niet werken. Boersma van Intermedica noemt dit onzin. „Finasteride werkt ook bij vrouwen, je moet alleen hoger doseren.”

Artsen mogen in Nederland tegen het advies van het CBG geneesmiddelen voorschrijven. „Dat is dan voor verantwoordelijkheid van de arts zelf”, aldus de CBG-woordvoerder.

Het tweede middel, dutasteride, werkt volgens Boersma nog beter dan finasteride. De werking van finasteride neemt in de loop der tijd af, omdat het middel slechts één type van het enzym blokkeert dat zorgt voor de omzetting van testosteron naar dihydrotestosteron. Dutasteride blokkeert beide typen. In Nederland is dutasteride onder de merknaam Avodart verkrijgbaar als middel tegen een vergrote prostaat. Volgens Boersma werkt het bij 98 procent van de patiënten.

Haartransplantatie

Finasteride en dutasteride bieden alleen uitkomst bij mannen en vrouwen die niet al kaal zijn. Zij behouden wat ze hebben en krijgen soms zelfs haar terug. Kalenden die niet tijdig naar de pillen grepen, kunnen alleen nog kiezen voor haartransplantatie.

Zowel kalende vrouwen als mannen houden aan de achterkant van hun hoofd altijd een band met haar over. Daar worden bij haartransplantatie haarzakjes met haren ‘geoogst’ die aan de bovenkant van het hoofd worden teruggeplaatst.

Er zijn twee methoden om aan de achterkant van het hoofd haar te winnen, vertelt Martin Granaat van Transhair, een kliniek voor haartransplantatie. „De stuk-voor-stuk-methode en de stripmethode.”

Bij de stripmethode wordt een reep huid van enkele centimeters van de achterkant van het hoofd gesneden. Daaruit worden de haarzakjes met haren verwijderd en afzonderlijk aan de bovenkant teruggeplaatst. „De enkelharige haarzakjes aan de voorkant, de meerharige zakjes aan de achterkant, voor het volume”, zegt Granaat. „Net zoals de natuur het doet.” Deze methode duurt ongeveer zes uur en kost zo’n 4.000 euro.

Nadeel van de stripmethode is dat er een dunne naad zichtbaar blijft op de plek waar de uiteinden van de huid langs het gestripte deel weer aan elkaar worden gehecht. „Als je je haar korter dan twee centimeter draagt, kan dat zichtbaar zijn”, zegt Granaat.

Het alternatief hiervoor is de stuk-voor-stukmethode waar bijvoorbeeld Frans Bauer voor koos. Daarbij worden de haarzakjes aan de achterkant stuk voor stuk met een holle naald losgemaakt. Granaat: „Daarvoor moet je jezelf wel eerst kaal scheren, anders kan de naald niet over de lange haren heen.”

Bij de stripmethode worden zo’n 9.000 haren in één sessie verplaatst. Bij de stuk-voor-stukmethode lukt dat met maximaal 2.000 haren per keer. De patiënt wordt dan ook meerdere dagen achter elkaar behandeld en is minstens 6.000 euro kwijt.