Een opgewekte Raphael Saadiq: Sta op en dans, dat is genoeg

Raphael Saadiq. Foto Flickr / NRK P3

Een maatschappelijk geëngageerde song zal hij niet snel maken. Raphael Saadiq is vooral opgewekt.

Liefde, leven en sex – het zijn de belangrijkste ingrediënten van een Raphael Saadiq-song. Hij lacht. „Get up and dance”, omschrijft hij zelf de sfeer op zijn vijfde en laatste plaat, Stone rollin’. Waren soul, blues en gospel altijd al aanwezig, op deze plaat klinkt ook rockabilly.

Slick moves, smooth talk. En dan ziet hij er ook nog goed uit, in zijn strak gesneden zwarte pak en gepoetste zwarte puntschoenen. Op zijn neus wiebelt een zwarte Buddy Holly bril. Dit is Raphael Saadiq, een van Amerika’s soulkinderen.

Voor zijn vierde album, The way I see it (2008), werd hij voor drie Grammy’s genomineerd. Het is zijn meest succesvolle soloplaat tot nu toe, al betekent dat niet dat hij een nieuwkomer aan de top is.

Want voor hij The way I see it maakte, had hij al een hele rijke carrière achter zich. Soms speelde die zich in het zicht van het publiek af, zoals ten tijde van de nu-soul bands Tony! Toni! Toné! en Lucy Pearl, waar Saadiq zanger en bassist was. Meestal echter, was hij achter de schermen te vinden, als producer van een hele trits soul- en r&b artiesten. Zo bepaalde hij mede het geluid van Mary J. Blige, The Roots, Joss Stone en Marcus Miller.

In april trad hij op in een uitverkocht Paradiso. Daar stal hij de show met zijn zoetgevooisde stem en zijn wiegende heupen. Zijn hoge, nasale stemgeluid doet aan Stevie Wonder denken, die ook meedeed op The way I see it. Zijn heupen daarentegen, herinneren aan Marvin Gaye, vooral aan diens ‘Sexual healing’. Maar stapten Gaye en Wonder halverwege hun loopbaan over van onbezorgde liefdesliedjes naar onverbloemde protestsongs, Saadiq blijft zorgeloos door het leven gaan.

Vijfenveertig is hij inmiddels – al zou je dat niet zeggen. Stone rollin’ ademt een bijna puberaal optimisme uit. De gitaar rinkelt, de bas pompt, de koren jubelen en al die tijd klinkt er een onweerstaanbare groove.

Dus: ‘Sta op en dans’. En dat is genoeg voor hem. Een maatschappelijk geëngageerde song zal hij niet snel maken. „Via radio, televisie en internet worden de mensen de hele dag geconfronteerd met slecht nieuws, meer dan in de tijd van Marvin Gaye en Stevie Wonder. Moeten de mensen dan ook nog op mijn album over het leed in de wereld horen? Nee. Mijn muziek is juist bedoeld om te ontsnappen aan de dagelijkse werkelijkheid. Ze is niet bedoeld om mensen nog meer schrik aan te jagen”, zegt hij twee dagen na het concert in Paradiso.

En dan, na een halve minuut stilte, zegt hij: „Och, misschien maak ik ooit wel een maatschappelijke song. Maar meer dan twee zullen het er niet worden.”

Dat zijn liedjes vooral opgewekt klinken, betekent niet dat hij niets heeft meegemaakt. Raphael Saadiq, zijn echte naam luidt Charles Ray Wiggins, groeide op in Oakland, Florida. Hij is de een na jongste van veertien (half)broers en (half)zussen. Toen hij zeven was, werd een van zijn broers vermoord. Een andere broer overleed aan een overdosis, weer een andere broer pleegde zelfmoord. Een zus liet het leven in een ongeluk.

Maar over die gebeurtenissen zingt Saadiq nauwelijks. Op Stone rollin’ refereert hij alleen in het laatste nummer, het sfeervolle ‘The answer’, aan zijn moeizame jeugd: ‘When I was a boy / there were a lot of people raising me’. „Doet er niet toe”, zegt hij nu kortaf. In eerdere gesprekken verklaarde hij „geen enkele behoefte te hebben om mijn verdriet publiek te maken in mijn songs”. Liever benadrukt hij de muzikaliteit van het gezin. „We waren de hele dag bezig met muziek. Maar het meeste heb ik geleerd in de kerk.”

Hij is een Einzelgänger; Stone rollin’ maakte hij nagenoeg alleen. Hij bespeelde bas, drums, gitaar en keyboards zelf. Dat is geen keuze, zegt hij, maar noodzaak. „Ik kan niet goed organiseren. En op deze manier heb ik tenminste geen muzikanten die zitten te wachten. Ik kan alles op mijn eigen tempo doen: schrijven, componeren. En ik vul het op het moment zelf in. Ik hoef niet volledig voorbereid de studio in te gaan.”

Met Stone rollin’ wil hij afstand nemen van zijn vorige album, The way I see it. Want hoewel dat zijn succesvolste plaat was, moest de opvolger niet hetzelfde klinken. „Er is altijd nog tijd om hetzelfde te maken.” Zelf vindt hij Stone rollin’ luider klinken, met agressievere beats en meer lol.

Natuurlijk zijn er ook overeenkomsten. Net als op zijn vorige albums klinkt Saadiq als een soulman uit de jaren vijftig en zestig: vol, warm en vooral analoog. Maar hoewel hij op ‘oude’ instrumenten speelt, bepalen die niet alleen het geluid, de smaak, van het album. „Ik zeg altijd: Het is niet de apparatuur, het zijn de vingers. Het moet van binnen komen, anders klinkt het niet oud – ook niet als je op instrumenten van weleer speelt. Je moet wel weten hoe je die sound uit het retro instrumentarium haalt.”

Binnenkort verhuist hij naar Parijs. Want nadat hij jaren in Los Angeles werkte, wil hij nu met Europese muzikanten spelen. Veel verwacht hij er niet van. Hoeft ook niet. „Ik ben tevreden. Dat klinkt verschrikkelijk, maar het is zo.”

Raphael Saadiq speelt zondag 10 juli om 17.45 uur in de Nile.