Nu ontloopt Wilders het martelaarschap

De vrijspraak van Wilders is goed nieuws voor het kabinet. Nu kan hij niet doorgaan met het aanvallen van rechters en moet hij wel toegeven dat de vrijheid van meningsuiting heeft gezegevierd.

Vrijspraak of niet, Geert Wilders wint altijd. Dat gevoel overheerste in Den Haag tot de rechter in Amsterdam vanmorgen aan het voorlezen van het vonnis begon. „Dit is een overwinning voor alle Nederlanders”, reageerde de PVV-leider. Het Proces van de Eeuw, zoals zijn advocaat het noemde, is met de vrijspraak ten einde. Maar in Den Haag gelooft niet iedereen dat Wilders er alleen maar blij mee is. SP’er Harry van Bommel verwoordde wat meer wordt gedacht: „Wilders ontloopt nu het martelaarschap. Voor zijn manier van politiek bedrijven kan ik me voorstellen dat hij het stiekem nog jammer vindt ook, deze vrijspraak.”

De vrijspraak zorgt voor opluchting bij Wilders’ politieke opponenten. Niemand was blij met dit proces. Politieke opvattingen kun je beter met politieke middelen bestrijden, vonden eigenlijk alle politieke partijen wel. Een veroordeling was vele malen ingewikkelder geweest en had Geert Wilders juist in de kaart gespeeld, is de algemene opinie onder politici. Hadden VVD en CDA met droge ogen kunnen blijven samenwerken met een veroordeeld Kamerlid? Nu kon premier Rutte vanmorgen zeggen dat de uitspraak „prima nieuws” voor Wilders is, maar het is natuurlijk ook prima nieuws voor Rutte.

Had Wilders niet opnieuw veel aandacht naar zich toe getrokken in een hoger beroepzaak? En had hij niet kunnen doorgaan met het aanvallen van rechters? Nu kon, of moest, hij zeggen dat de vrijheid van meningsuiting gezegevierd heeft.

De rechtstaat die Wilders dikwijls aanviel heeft hem nu vrijgesproken. In zijn verkiezingsprogramma staat over rechters bijvoorbeeld: „Nu besluiten D66’ers in toga nog graag tot taakstraffen, anders kwetst dat de tere ziel van de misdadigers.” En tijdens het proces sprak Wilders het gevoel uit „niet voor een onpartijdige rechter te staan”, maar „in de Tweede Kamer, tegenover een collega van D66”.

Het zijn diezelfde ‘D66-rechters’ die hem nu hebben vrijgesproken. Wilders ontweek vanmorgen de vraag of hij nu weer vertrouwen heeft in de rechtstaat. D66-leider Alexander Pechtold zegt daar teleurgesteld over te zijn. „Dat is jammer.” Ook Pechtold vindt de uitspraak niet alleen maar positief voor de PVV-leider. „De rechter heeft vastgesteld dat hij heeft beledigd en denigrerende uitspraken heeft gedaan. Dat zou hij heel erg moeten vinden.” Dat de rechter een onderscheid maakt tussen de islam en moslims, vindt Pechtold gekunsteld. Hij vindt dat uitspraak zo gelezen moet worden, met name door Wilders zelf, dat de vrijspraak „geen vrijbrief voor het aanzetten tot haat is.”

De partijen die met Wilders samenwerken reageren voorzichtiger. CDA-fractieleider Sybrand van Haersma Buma zegt: „Dit is een evenwichtige uitspraak waarbij de rechter aangeeft dat de uitspraken van Geert Wilders vallen binnen de ruimte van het maatschappelijk debat”. Minister Rosenthal (Buitenlandse Zaken, VVD) hield het vanmorgen voorafgaand aan een debat erg kort. „Ik kan me goed voorstellen dat hij blij en gelukkig met de uitspraak is. Voor het overige wil ik me niet uitlaten over een uitspraak van de rechter.”

Tenzij de organisaties die aangifte deden de zaak via het Europees Hof de Verenigde Naties nieuw leven weten in te blazen, kan Wilders zijn vizier weer helemaal richten op zijn gedoogrol bij het minderheidskabinet en de Tweede Kamer. „Ik sprak, ik spreek en zal blijven spreken.”

Hoe de andere partijen daarop moeten reageren blijft voor hen een worsteling. Vergaande uitspraken negeren of juist hard ageren? Samenwerkingspartners VVD en CDA kiezen meestal voor het eerste, tenzij ze er expliciet naar gevraagd wordt. Toen Wilders in een Kamerdebat zei dat de PvdA Nederland heeft laten volstromen met „islamitisch stemvee” reageerde Rutte pas toen hem om een reactie werd gevraagd. Toen zei hij dat dit een „zeer ongepaste term” was. Voor de rest doet hij uitspraken van de PVV-leider altijd af met „we kennen hem toch”.

Wilders zal nu weer andere onderwerpen en middelen zoeken om zich mee te profileren. Hij richtte zich de afgelopen weken al op de steun aan Griekenland, maar de islam blijft zijn corebusiness, zoals hij zelf altijd zegt. Zijn volgende ‘grote project’ op dat vlak kan wel eens Fitna 2 worden, de vervolgfilm op zijn anti-Koranfilm die hij volgend jaar wil maken. Maar doordat de internationale reacties op Fitna 1 uiteindelijk erg meevielen maakt nog niemand zich daar erg druk om.