Kroatië kan bijna toetreden tot Europese Unie

Regeringsleiders gaan Kroatië toelaten tot de Europese Unie. Nederland wil strenger toetsen. ‘Veel landen zijn het met ons eens’.

Kroatië is er bijna. De 27 Europese regeringsleiders, die vandaag en morgen bij elkaar zijn in Brussel, zullen zo goed als zeker beslissen dat het in orde is: de onderhandelingen met Kroatië over toetreding tot de Europese Unie kunnen worden afgerond. Vermoedelijk volgende week al. Dan kan Hongarije nog net voor het eind van zijn EU-voorzitterschap – op 1 juli neemt Polen het over – in Brussel een vrolijke, laatste bijeenkomst met Kroatië organiseren.

Leuk voor Hongarije, dat zijn ambtenaren en diplomaten maandenlang liet overwerken om het feestje nog binnen te halen als Europees voorzitter. Nog leuker voor Kroatië, dat zes jaar onderhandelde om EU-lid te kunnen worden.

Hongarije kijkt nog wel angstig naar Nederland. Dat land wil, met steun van Frankrijk en Groot-Brittannië, nog vóór midden volgende week regelen dat er een speciaal ‘monitoringmechanisme’ komt voor Kroatië: volgens de Nederlandse minister Uri Rosenthal (VVD, Buitenlandse Zaken) is dat bedoeld om er „met een scherp oog” op toe te zien dat Kroatië ook tot de werkelijke toetreding (gepland voor midden 2013) zijn best blijft doen om bijvoorbeeld fraude en corruptie te bestrijden. De toetreding zou dan, als blijkt dat Kroatië zijn best níet doet, nog kunnen worden uitgesteld.

Diplomaten uit Oost-Europese landen vertellen in Brussel rond dat Nederland de „Europese integratie” van landen aan de oostelijke kant van Europa dwarszit. Nederland heeft plannen om werknemers uit Midden- en Oost-Europa tegen te houden, Nederland verzet zich tegen toetreding van Bulgarije en Roemenië tot de Schengen-zone, en Nederland doet dus moeilijk over Kroatië.

Na een EU-vergadering, eerder deze week in Luxemburg, zei minister Rosenthal dat hij bij berichten over Nederland en Europa foto’s van zichzelf had gezien „als boeman”. Hij zou erop letten dat hij vaker glimlachte. „Maar ik raak er niet van onder de indruk dat Nederland iets over zich heen krijgt. Er zijn veel landen die het met ons eens zijn. Nederland legt ook niet het hoofd in de schoot als er wat tegenkanting is.”

De Kroatische regering heeft al duidelijk gemaakt dat het land kan leven met nog wat extra Europees toezicht. Maar de regering wil liever niet dat ngo’s en het Kroatische parlement aan dat toezicht kunnen meedoen, zoals de Groenen in het Europees Parlement graag willen.

Het idee daarbij, zegt GroenLinks Europarlementariër Marije Cornelissen, is dat Kroatische organisaties en politici zich zelf verantwoordelijk gaan voelen voor hervormingen die nog nodig zijn. „Een grote klacht over Kroatië is ook dat de overheidsinformatie gebrekkig is. Als je ngo’s een rol geeft bij de monitoring, kan de regering niet meer spaarzaam zijn met informatie.”

Maar de Kroatische regering krijgt het toezicht liever door Europa opgelegd. Cornelissen: „Ze denken dat ze daar beter mee weg komen bij de Kroatische burgers, als er een referendum komt over de toetreding. Ze willen behandeld worden als elk ander land dat tot de EU is toegetreden en niet zwak overkomen.”

Marije Cornelissen denkt dat zo’n Brussels toezicht beter is dan niks – ze steunt de Nederlandse inspanningen om het zover te laten komen. „Ik ben zelf nog wel twijfelachtig over Kroatië. Vooral als het om mensenrechten gaat en de vrijheid van informatie.”

Cornelissen was vorige week op de Gay Pride in de Kroatische stad Split, die werd verstoord door hooligans. Er werden stenen, rotjes, tomaten en planten naar deelnemers aan de Gay Pride gegooid. In een getuigenverslag schreef Cornelissen: „De politie deed niks, ze bleven staan waar ze stonden en deden niet hun best om ons te beschermen met hun schilden.” En: „Kroatië heeft nog een lange weg te gaan in de acceptatie van homorechten.”