BBC toont de Mad Men en Women van vandaag

Verreweg de beste speciaal voor televisie gemaakte productie die dit seizoen te zien is bij de publieke omroep is het derde seizoen van Mad Men (VARA). Toch hoor je er weinig over en stokt het kijkcijfer ergens tussen de 100.000 en 200.000.

De verklaring is simpel: de al in 2009 door HBO uitgezonden fictieserie is oude koek. Vorige zomer zag ik alle delen achter elkaar op dvd, de box van seizoen vier gaat dit jaar mee op vakantie. En ik ben niet de enige. Het bekijken van kwaliteitsseries op televisie in een tempo van een aflevering per week heeft zijn beste tijd gehad.

Dat neemt niet weg dat er veel te zeggen valt over de briljante portrettering van een tijdperk door het prisma van een New Yorks reclamebureau. Het gaat niet alleen om de oogverblindende kleding en art direction, waar iedereen de serie het eerst mee associeert, maar ook om de transformatie van de conservatieve jaren 50 naar de epoque van president Kennedy, de Burgerrechtenbeweging en de geïndividualiseerde, libertijnse jaren 60. De scenario’s verweven slim de onzichtbaarheid in de bovenwereld van vrouwen en Afro-Amerikanen met het onthullen van de cruciale positie die ze wel degelijk ook toen al innamen. Die hypocrisie is op de een of andere manier aantrekkelijk.

Toch is het interessant om elke woensdagavond voorafgaand aan Mad Men op BBC1 te kijken naar The Apprentice, een reality show gesitueerd in de Londense zakenwereld van nu. Het grote verschil is dat bijna de helft van de deelnemers aan een afvalrace om een lucratief contract met elektronicamagnaat Lord Sugar binnen te halen, tot een etnische minderheid behoort. Maar dat is geen thema, zeker niet in Londen, waar het als onfatsoenlijk wordt beschouwd om zoiets als een allochtone afkomst zelfs maar als zodanig te benoemen. Er zijn evenveel mannelijke als vrouwelijke jonge executives en die laatsten doen het beter.

Maar er zijn ook grote overeenkomsten met de wereld van Mad Men. Het machtsspel tussen concurrenten op de werkvloer wordt minstens zo fanatiek gespeeld als vijftig jaar terug. Men heeft de mond vol van teamgeest en samenwerking, totdat er verantwoording moet worden afgelegd in de boardroom. Dan worden de stoepjes schoongeveegd en de dolken enthousiast in elkaars rug gestoken.

De erotische ondertoon in de relaties tussen de kantoorhanen en carrièrekippen is minder expliciet dan je die in fictie kunt beschrijven, en ook de kleding van de kandidaten in The Apprentice zal niet alleen over een halve eeuw fascineren.

Met een mengeling van bewondering en mededogen kijk ik elke week naar de ochtendscènes, wanneer de in hetzelfde huis logerende deelnemers worden gewekt met een telefoontje dat de auto’s over 15 of 30 minuten zullen voorrijden. Het scheert en het maakt op, het hijst zich in strakke kleding en hult zich in das of hakken. Je ziet ze alleen nooit drinken.