Geven of niet geven, dat is de vraag

Op de kaart hieronder is te zien hoeveel mensen een donorverklaring invullen: ik geef organen weg (ja/nee) of laat iemand anders beslissen. Een dergelijk landelijk overzicht is nieuw.

Rotterdam. - In Brabant en West-Friesland denken ze het meest na over hun organen, zo blijkt uit een vandaag vrijgegeven kaart van het ministerie van Volksgezondheid, op basis van gegevens van het Donorregister. In die delen van Nederland is het percentage ingevulde donorverklaringen het hoogst. In de meeste ervan – 60 procent – wordt ingestemd met orgaandonatie, maar er zijn ook mensen die laten vastleggen dat ze daartegen juist bezwaar maken.

Op de website jaofnee.nl is het vanaf vandaag ook mogelijk met een druk op de knop te zien waar naar verhouding de meeste donoren wonen (Harenkarspel), welke stad het hoogste aantal registraties heeft (Breda) en waar de meeste mensen ‘nee’ zeggen tegen orgaandonatie (Gorinchem).

Kaart en website maken deel uit van de campagne Nederland zegt Ja, waaraan onder meer de Nederlandse Transplantatie Stichting meewerkt. Hiermee hopen de initiatiefnemers mensen te laten nadenken over orgaandonatie en zich te laten registreren – als donor, of juist niet. Zodat de nabestaande die keuze niet hoeft te maken. Die zegt, wanneer de wens van een overledene niet bekend is, namelijk meestal nee.

Of iemand besluit donor te worden of niet, hangt af van verschillende factoren. Waarom er op de kaart in Flevoland bijvoorbeeld in een zee van lichte vlakken één donkerroze gemeente opduikt, is niet met zekerheid te zeggen.

Wel is iets te zeggen over factoren die mogelijk een rol spelen bij het invullen van een verklaring. Religie bijvoorbeeld. Opmerkelijk is dat de donkerrode vlakken samenvallen met overwegend katholieke gebieden. Terwijl de lichte strook die door Nederland slingert, juist samenvalt met de zogenoemde Biblebelt: de strook van West-Overijssel naar Zeeland, waar veel bevindelijk gereformeerden wonen. Hoewel er vanuit de gereformeerde kerk geen bezwaar is tegen donatie, laten inwoners van deze gebieden zich veel minder vaak in het donorregister opnemen.

Bijzonder hoogleraar demografie Jan Latten oppert dat ook het sociale vertrouwen een rol kan spelen bij de keuze om je wel of niet te laten registreren in het donorregister. Bekend is dat laagopgeleiden en ouderen vaak minder ‘sociaal vertrouwen’ hebben: in de overheid, in instellingen, in de politiek en ook in de medemens. Daar hoort vaak een minder solidaire houding bij. Dat zou kunnen verklaren waarom het donkerroze katholieke zuiden van Nederland in Limburg plots lichter kleurt: het zuiden van Limburg staat relatief hoog op de vergrijzingsladder en laag op de opleidingsladder.

Ten slotte hebben ook lokale initiatieven natuurlijk invloed. Besteedt de regionale omroep in Friesland een item aan donatie, dan schiet de provincie in de peilingen vermoedelijk omhoog. In kleinere gemeentes kan één actieve familie wellicht het verschil maken.