Chinese leiders vrezen water

Door mislukte oogsten dreigen schaarste en nieuwe prijsstijgingen – bovenop de al hoge voedselinflatie. „Dat is een tegenvaller voor Peking dat bevreesd is voor onrust.”

In het Zuid-Chinese land van rijst en vis hebben de grootste overstromingen in tien jaar als gevolg van aanhoudende, zware regenval niet alleen het leven van 37 miljoen mensen ontwricht. Landbouwexperts en economen in dertien getroffen provincies verwachten dat bovendien de prijzen van rijst, tarwe, bladgroentes en kweekvis nog harder zullen stijgen dan de afgelopen maanden al het geval was.

„Bovenop de al hoge voedselinflatie krijgen we nu te maken met schaarste als gevolg van tegenvallende graanoogsten en dus met nieuwe prijsstijgingen. Dat is een ernstige tegenvaller voor de autoriteiten die bevreesd zijn voor sociale onrust”, aldus landbouweconoom Xu Xiaoqing van de Fundan Universiteit in Shanghai. Ook daar heeft het sinds begin deze maand onophoudelijk geregend.

Volgens eerste berekeningen van de autoriteiten zal vooral de oogst van zogeheten vroege en middenseizoenrijst zwaar door overstromingen worden getroffen. Het record van 2010 – 546 miljoen ton – wordt zeker niet geëvenaard, aldus het ministerie van Landbouw.

Als gevolg van de lange periode van droogte in het voorjaar konden de rijst- en tarweboeren in provincies als Hubei, Hunan, Zhejiang en Anhui dit jaar pas laat beginnen met de beplanting. De rijstvelden met jonge planten in deze provincies staan net als bijna zeshonderd dorpen en de buitenwijken van miljoenensteden als Wuhan geheel onder water. Gevreesd wordt dat de oogst van vroege rijst helemaal verloren zal gaan. In Hubei geldt dat ook voor de middenseizoenrijstoogst. Als de regen aanhoudt, zoals wordt voorspeld, komen ook de tarweoogsten in zuidelijk China in gevaar. Boeren kunnen hun landerijen op dit moment niet bereiken, doordat de wegen er naar toe overstroomd zijn.

Een mislukte tarweoogst in Zuid-China zal niet leiden tot tekorten, want China beschikt over grote strategische voorraden. Maar de prijzen zullen in dat geval wel omhoog gaan. Niet alleen van tarweproducten, maar ook van varkens, want die worden met tarwe en maïs gevoed.

„Deze natuurrampen – eerst extreme droogte en nu het water – zorgen ervoor dat de pogingen van de autoriteiten om de inflatie onder controle te krijgen vrijwel zeker zullen mislukken’’, aldus Xu Xiaoqing. Volgens de Chinese media bereidt de regering van premier Wen Jiabao nieuwe maatregelen voor om de inflatie te bestrijden.

Inflatiebestrijding is door Wen Jiabao de „belangrijkste politieke prioriteit’’ genoemd. Chinese leiders weten uit ervaring dat voortdurend stijgende voedselprijzen voor grote sociale onrust kunnen zorgen. Recente, grootschalige botsingen tussen arbeidsmigranten in het zuidelijke Guangdong en de politie waren deels terug te voeren op onvrede over steeds duurdere levensmiddelen.

Hoewel China gewend is aan periodes van droogte of van overstromingen is het lang geleden dat het leven van zoveel miljoenen mensen overhoop is gehaald. Het dodental is weliswaar opgelopen tot 175, maar dat is historisch gezien in het stroomgebied van de Yangtze-rivier laag. Sinds de aanleg van de Drieklovendam komen reusachtige overstromingen die aan tienduizenden het leven kosten niet meer voor. De overlast van de huidige overstromingen is niettemin groot.

Niet alleen boeren en dorpelingen moesten hun bezittingen achterlaten als gevolg van dijkdoorbraken (1400), overstroomde rivieren (24) en overgelopen waterreservoirs (660). Meer dan 2.000 bedrijven in de rijke industrieprovincie Zhejiang zijn gesloten, onder andere omdat de wegen zijn overstroomd. In Wuhan, met tien miljoen inwoners een van de grootste steden van China, is het verkeer lamgelegd en zijn bedrijven, instellingen en scholen gesloten. Hier, maar ook in Hangzhou (de toeristische hoofdstad van de provincie Zhejiang), wordt ook de drinkwatervoorziening bedreigd. Drinkwaterreservoirs zijn overstroomd door met benzeen en andere chemische afvalstoffen vervuild rivierwater.