Chinese kunstenaar en dissident Ai Weiwei op borgtocht vrij -

De Chinese kunstenaar Ai Weiwei. Foto AFP / Frederic J. Brown

De bekende Chinese kunstenaar en dissident Ai Weiwei is op borgtocht vrijgelaten.

Dat maakte het Chinese staatpersbureau Xinhua vanmiddag bekend. Ai komt op borgtocht vrij vanwege zijn slechte gezondheid en toonde “goed gedrag door zijn misdaden te bekennen”, meldt persbureau AFP. Het nieuws wordt door Ai en zijn familie ook bevestigd, meldt correspondent Oscar Garschagen van NRC Handelsblad. Volgens Ai is het goed gesteld met zijn gezondheid.

‘Beschuldiging belastingontduiking geeft blijk van milde afhandeling zaak Ai’

De vrijlating van Ai komt volgens Garschagen niet onverwacht:

“Begin mei waren al geruchten dat het niet al te slecht zou aflopen voor Ai en dat het niet zou komen tot een lange gevangenisstraf. Hij is niet aangeklaagd voor het schenden van staatsgeheimen, maar voor een economisch delict.”

Ai werd begin april opgepakt door de Chinese politie omdat hij verdacht wordt van belastingontduiking. Een van de bedrijven van Ai, Beijing Fake Cultural Development Ltd., zou op grote schaal belastingen hebben ontdoken en doelbewust rekeningen hebben vernietigd. Deze aantijgingen worden door zijn familie verworpen.

Ai is een uitgesproken criticus van de Chinese regering. Voor zijn arrestatie werd zijn studio drie keer door de politie doorzocht en werden al acht medewerkers gearresteerd. In januari werd de studio van Ai in Shanghai gesloopt omdat zijn vergunningen niet meer zouden kloppen.

Ai is onder meer bekend van zijn vloer van (handgemaakt porseleinen) zonnebloempitten in de Turbine Hall van Tate Modern. Ook is hij een van de ontwerpers van het Olympisch stadion het Vogelnest in Peking.

‘China probeert negatieve publiciteit te voorkomen’

Garschagen brengt de vrijlating van Ai in verband met de viering van de negentigste verjaardag van de Chinese Communistische partij op 1 juli. China zou volgens hem alle mogelijke negatieve publiciteit rondom de festiviteiten willen vermijden:

“De reden dat de Chinese autoriteiten ervoor hebben gekozen het niet aan te laten komen tot een proces, is omdat hij de bekendste Chinese kunstenaar is van deze tijd. Hij is te bekend om hard aan te pakken. China heeft nu al te maken met veel slechte publiciteit en bij een rechtszaak en uiteindelijke veroordeling zou dat alleen nog maar slechter zijn voor de internationale publieke opinie. Het is de vooravond van de negentigste verjaardag van de Chinese Communistische partij en ze willen de aandacht daarvan niet laten afleiden.”

Garschagen denkt dat er voor het afhandelen van het economisch delict van Ai een betalingsregeling zal worden getroffen. Of de bewegingsvrijheid van Ai wordt beperkt, weet hij niet:

“Of er gevolgen zijn voor de bewegingsvrijheid van Ai moeten we afwachten. Wellicht krijgt hij voor enige tijd een spreekverbod op bijvoorbeeld Twitter. Ai bedreef zijn activisme vooral op internet.”

‘Vrijlating Ai is incident’

Garschagen verwacht wel een soort amnestieregeling rondom de negentigste verjaardag van de communistische partij, maar in welke vorm is volgens hem nog afwachten. Toch waarschuwt de correspondent dat de borgtocht van Ai een incident is, minder bekende activisten worden waarschijnlijk niet vrijgelaten. Naar verwachting zal wel dissident Hu Jia vrijgelaten worden. Garschagen:

“De komende dagen wordt ook de vrijlating van dissident Hu Jia verwacht. Die won vorig jaar de Sacharovprijs. Hu is een advocaat die zich samen met Ai en Nobelprijswinnaar Liu Xiaobo inspanden voor Aids-patiënten. Zijn vrijlating wordt verwacht omdat hij zijn gevangenisstraf van drie jaar heeft uitgezeten.”

Ook weet de NRC-correspondent te melden dat Nobelprijswinnaar Liu al sinds oktober geen contact meer heeft gehad met de buitenwereld. Zijn vrouw, die zelf onder huisarrest staat, maakte dat vandaag bekend in de Chinese media.

Lees meer over de ontwikkelingen in de zaak rond Ai Weiwei en China.