Ambtenaren gymmen tegen de nullijn

Minister Donner moet 1,52 miljard euro bezuinigen op de rijksoverheid, onder andere door de lonen van ambtenaren voor twee jaar te bevriezen. De bonden eisen dat de inflatie gedekt wordt.

De internationale gasten van het Hilton op Schiphol hadden gisteren een interessant uitzicht. Op het afgelegen plein voor het hotel sprongen een paar honderd rijksambtenaren op en neer. Vanaf een podium werden ze opgezweept door snoeiharde house en hun collega Cindy Jansen, een frisse sportlerares van de Penitentiaire Inrichting Arnhem.

„Eén-twee-drie-vier, laat zien dat jullie samen sterk staan!” riep Jansen in haar microfoontje boven de muziek uit. Vuisten, vlaggen en vakbondparaplu’s gingen de lucht in. Het was een warming-up voor de grote stakingen die voor het najaar zijn aangekondigd. Concrete plannen worden deze zomer gemaakt, zeggen de bonden. Rijks- en gemeenteambtenaren dreigen het kabinet nu al met gezamenlijke acties voor betere arbeidsvoorwaarden. „Ik ben nu tien jaar cao-onderhandelaar”, zei Bert de Haas van de FNV-bond AbvaKabo, „en dit heb ik nog nooit meegemaakt.”

Minister Piet Hein Donner (Binnenlandse Zaken, CDA) moet deze kabinetsperiode 1,52 miljard euro bezuinigen op de rijksoverheid. Circa 15.000 van de 120.000 rijksambtenaren kunnen hun baan verliezen – gedwongen ontslagen zijn niet uitgesloten. Verder wil Donner de lonen twee jaar bevriezen, zoals in het regeerakkoord staat.

De ambtenarenbonden zijn principieel tegen de nullijn. Ze eisen een jaarlijkse loonstijging van 2 procent om de inflatie te dekken. Ze zijn kritisch over herplaatsing van ambtenaren naar sectoren buiten de overheid. Ze vinden het onacceptabel als ambtenaren in een lagere schaal voor een lager salaris moeten gaan werken.

In februari is het cao-overleg vastgelopen. Sindsdien is alleen nog gepraat over de wijze waarop de overheid mag bezuinigen en reorganiseren. Maar vanmiddag zijn de onderhandelaars aan het Lange Voorhout in Den Haag bijeengekomen om te kijken hoe het cao-overleg kan worden hervat. „Ik hoop vooral op een opening om de nullijn te doorbreken”, zei CMHF-onderhandelaar Jan Hut gisteren op Schiphol.

„Dit kabinet is een bende rechtse struikrovers”, riep actievoerder Ger Kemkers van de Belastingdienst de stakers toe. „Heel Nederland gaat er in de cao op vooruit, alleen wij krijgen niets.”

Miskenning, dat was het overheersende gevoel bij de manifestatie voor het Hilton. De betonnen uithoek vormde een passend decor. De demonstratie was eigenlijk in de hal van Schiphol gepland. „Maar op het laatste moment kwam de gemeente Haarlemmermeer met een verbod”, zei AbvaKabo-onderhandelaar Jan Willem Dieten. „De marechaussee vond een optocht te gevaarlijk.”

„Ambtenaren worden hier behandeld als hooligans”, jouwde AbvaKabo-bestuurder Marieke Manschot vanaf het podium. Instemmend geloei vanuit de massa.

Mirjam en Eitelien van Rijkswaterstaat – hun achternaam wilden ze liever niet geven – rustten uit op de rand van een bloembak na afloop van het gespring. Ze hadden keurig vrijgenomen om op Schiphol te staken.

Eitelien: „De rest is blijven doorwerken. Moeten ze straks ook maar niet zeiken.”

Mirjam: „Ha ha ha. Maar dat zeg je toch niet, joh.”

Eitelien: „Waarom niet? Ik zie het straks al gebeuren.”

Mirjam: „Het wordt al jaren minder bij het Rijk.”

Eitelien: „In 2013 ben ik veertig jaar in dienst. Vroeger kon je dan eerder met pensioen.”

Mirjam: „Nu eet je je pensioen op als je eerder stopt. Mensen hebben altijd een grote mond over ambtenaren. Ze zouden zelf eens ambtenaar moeten zijn.”

De vele oudere werknemers bij het Rijk maken ontslagen onnodig, zegt AbvaKabo-onderhandelaar Dieten. Tot 2020 zullen zeven op de tien ambtenaren vertrekken door natuurlijk verloop, staat in het overheidsrapport De Grote Uittocht (2010). Dieten: „Waarom zou je nu 15.000 ambtenaren ontslaan als een veelvoud afvloeit? Straks is er krapte en heb je ze weer nodig. Jongere ambtenaren vinden ander werk met een marktconform salaris. Die krijg je nooit meer terug.”

Het vertrek van ervaren ambtenaren zonder nieuwe instroom is funest voor de overheid, vreest Linda Ris van de Belastingdienst. „Er gaat zoveel kennis verloren. Straks kom je bij het loket en dan staat er zo’n lieve jongen van het uitzendbureau zonder opleiding.”