Zeven uur praten in een grimmige sfeer

De eurolanden hebben besloten dat de Grieken onder voorwaarden extra leningen kunnen krijgen.

Vier vragen over de nieuwe afspraken.

1Wat hebben de ministers precies afgesproken?

Griekenland krijgt in juli de volgende portie leningen ter waarde van 12 miljard euro uit het grote pakket dat sinds vorig jaar loopt. Op één voorwaarde: het Griekse parlement moet instemmen met extra bezuinigingen.

Dit hebben de ministers van Financiën van de eurolanden in Luxemburg afgesproken. Ook hadden ze moeizame gesprekken over de deelname van beleggers bij de financiering van het vólgende leningenpakket.

De vergadering duurde zeven uur, tot twee uur in de nacht van zondag op maandag. De sfeer was grimmig. Veel deelnemers vertrokken naar hun hotel zonder een woord te zeggen. Betrokkenen die anoniem willen blijven, vertellen dat er harde woorden zijn gevallen.

Niet alleen werd de Griekse minister Evangelos Venizelos – drie dagen in functie – hard ondervraagd over zijn intenties. Ook de discussies over de extra leningen die Griekenland na komend jaar nodig heeft (ongeveer 53 miljard euro), waren verhit.

De ministers bevestigden het compromis dat de Duitse bondskanselier Angela Merkel en de Franse president Nicolas Sarkozy hierover vrijdag sloten: de financiële sector betaalt mee aan die leningen en deelt in de risico’s – maar ze zal hiertoe nadrukkelijk níet gedwongen worden.

2Wat betekent dit voor de bijdrage van pensioenfondsen en verzekeraars?

De ministers verklaarden zwart op wit dat banken, pensioenfondsen en verzekeraars alleen „informeel en vrijwillig” mee zullen doen. Hoe je beleggers kunt bewegen om dat zelf te doen, op welke manier dit moet en hoeveel het kan opleveren, daarover lopen de meningen sterk uiteen. In juli praten de ministers verder.

Afgelopen maanden waren er harde woordenwisselingen tussen Angela Merkel en Jean-Claude Trichet, de voorzitter van de Europese Centrale Bank. Dat leidde tot turbulentie op financiële markten, waardoor de rente op Griekse staatsleningen omhoog schoot. Ook is het IMF bang dat ‘vrijwilligheid’ ertoe kan leiden dat banken bijvoorbeeld zes maanden meedoen en zich dan zonder al teveel moeite weer terugtrekken. Vullen in dat geval regeringen van eurolanden het gat, hoe groot of klein ook? Die garantie eist het IMF nu van uitgerekend de twee landen die er vorig jaar op stonden dat het IMF zou meedoen aan leningen (vanwege de expertise van de organisatie, en ook om de kosten te dekken).

Trichet krijgt waarschijnlijk een sleutelrol bij het opzetten van een financieringsmodel voor beleggers dat in alle landen identiek wordt toegepast. Hij is bang dat beleggers in paniek raken als ze (in sommige landen) te rigoureus worden aangepakt, en dat dit een ‘Lehman-moment’ veroorzaakt dat de Europese economie platlegt. Hij vreest dat beleggers massaal staatsobligaties dumpen. Dit zou schade aanrichten aan de ECB, die veel Grieks schuldpapier bezit. „Slim”, zegt een diplomaat. „Om degene met de meeste bedenkingen verantwoordelijk te maken”.

3Zijn de Europese landen het eens over deze aanpak?

De meeste landen steunen Trichet. Het andere kamp, dat onder druk van de publieke opinie de financiële sector hard wil aanpakken, wordt aangevoerd door Duitsland. De Duitsers worden gesteund door Nederland, Finland en Oostenrijk. Minister Jan Kees de Jager (Financiën, CDA) zei dat ook in Nederland „het parlement het laatste woord heeft”. Donderdag moeten EU-regeringsleiders de verklaring bekrachtigen.

Trichet behaalde vrijdag een overwinning op Merkel, toen zij haar plan introk om beleggers te dwingen tot participatie aan nieuwe leningen. Ook De Jager roerde zich veelvuldig. Hij voelde Venizelos aan de tand over diens hervormingsplannen. Hij wilde weten of die echt worden uitgevoerd, en zei dat Nederland niets wil lenen als dat niet gebeurt.

4Kan de Griekse politiek nog roet in het eten gooien?

Vandaag moet de nieuwe Griekse regering steun krijgen van het parlement. Volgende week moet het parlement het nieuwe pakket bezuinigingen dan behandelen. Deze week brengen inspecteurs van de trojka – IMF, Europese Commissie en ECB – een extra bezoek aan Athene.

In feite hebben de eurolanden de nieuwe Griekse regering vannacht voor het blok gezet: zonder brede parlementaire steun voor die extra bezuinigingen komen er geen leningen meer. Dan gaat Griekenland failliet. Volgens eurocommissaris Olli Rehn stemt het parlement wel vóór: „Het alternatief is veel erger.”