Oerol laat natuur te vaak los

Bij Oerol hoort theater op locatie. Toch kiezen veel groepen voor optredens in sfeerloze zalen. Terwijl de natuur van Terschelling zo overweldigend kan zijn.

Regen en wind zwiepen over de lege Waddendijk. Opeens verschijnt in de verte een danseres, ze rent over de dijk, valt, rolt omlaag en met één elastische beweging danst ze verder. Ze fluistert woorden die in de koptelefoon van het publiek weerklinken, „innigheid”, „verbondenheid”. De Waddenzee ruist even luid mee.

In de dansvoorstelling Mensch door Anouk van Dijk zijn mensen kwetsbare wezens in een overweldigende omgeving. Er verschijnen meer dansers in een choreografie die voorbehouden is aan het Terschellings Oerol Festival: de houdgreep van de natuur is almachtig. De ondertitel van de prachtige performance is veelzeggend: Van de verlorenheid en het landschap.

Mensch heeft de samengebalde kracht van een onweersbui. Het mooiste moment is wanneer de spelers als rietstengels met gestrekte armen in de wind staan te wuiven. Eigenlijk moet elke voorstelling zich op een buitenlocatie afspelen. Als de elementen het optreden verhinderen, dan is dat maar zo.

Sinds enige tijd kent West-Terschelling een bedrijventerrein en steeds vaker kiezen gezelschappen voor een foeilelijk gebouw daar met een holle akoestiek. Regisseur Thibaud Delpeut situeert de befaamde monoloog 4.48 Psychosis van Sarah Kane in zo’n loods, die één voordeel heeft: het teveel aan toeschouwers in die te kleine ruimte veroorzaakt claustrofobie. Actrice Wendell Jaspers vertolkt weergaloos het lot van een jonge vrouw aan de vooravond van haar zelfmoord. De geruststellende stem van haar psycholoog klinkt via een bandrecorder, maar niets kan haar helpen. Ze rationaliseert haar uitzichtloosheid, laat zich door emoties meesleuren, vermaant zichzelf, slikt een keur aan pillen. Een dreigende soundscape vult de ruimte. In het kunstzand schrijft Jaspers met reuzenletters RSVP, ofwel: „Antwoord me.” Ondanks alle levensangst getuigt Jaspers’ vertolking op virtuoze wijze van levensliefde: de dood wensen om het leven gaaf en ongeschonden te houden.

Oerol is vanouds het podium voor locatietheater. Dat is deze versie niet. Vorig jaar maakte Delpeut Nacht in ruige omstandigheden op het wad, ook met Wendell Jaspers. Die locatie was onvergetelijk. De natuur is de onverbiddelijke co-regisseur op het eiland. Over natuur gesproken: Toneelgroep Oostpool en Boogaerdt/ Van der Schoot brengen Tweede Natuur bij het rustieke Meertje van Hee. In de regie van Erik Whien en Bianca van der Schoot lopen de spelers verdoold door het landschap. Plots explodeert de grond onder een witte tuinstoel, wat de suggestie wekt dat onze beschaving door oerkrachten wordt bedreigd. Rode ronde ballen zwerven door het decor als speelse symbolen. De voorstelling moet antwoord geven op de vraag „hoever we van de natuur zijn vervreemd”. Je kunt je ook afvragen: hoever is het gezelschap van goed toneel vervreemd? Ondanks het explosieve materiaal is Tweede Natuur een krachteloos geheel.

Ritueel, agressief en grotesk theater biedt Tjon Rockon met Free Mason van MCProducties. Onder strandtent Heartbreak Hotel, de plek waar elke avond rock-’n-roll swingt, brengen acteurs een bizarre hommage aan een overleden vader. Verbazingwekkend is hoe obsceen dit afscheid is, gespeeld rondom een houten kist. Een donkere actrice zegt dat ze een achterste heeft „waarop je een shopping mall” kunt bouwen. Subtiliteit is ver te zoeken, maar het samenspel tussen locatie en voorstelling is zoals Oerol is bedoeld: dwingend, elkaar versterkend.

Oerol 2011, T/m 26/6, Inl: oerol.nl