Misbruik en compensatie

Erkende slachtoffers van seksueel misbruik door priesters hebben nu uitzicht op een vlotte schadevergoeding. Dat is goed nieuws. Gisteren deed de commissie-Lindenbergh een voorstel waar de Bisschoppenconferentie van de RK-Kerk vermoedelijk niet van zal afwijken.

De hoogte van de schadevergoeding steekt mager af bij de bedragen waar in andere Europese landen in is voorzien. Daar moet de Kerk soms tonnen betalen. Maar het advies is relatief royaal vergeleken met de immateriële vergoeding voor ‘gewone’ letselschadeslachtoffers. Het Schadefonds voor geweldsmisdrijven pleegt slachtoffers van verkrachting een kleine 4.150 euro te betalen wegens immateriële schade. De commissie stelt de Kerk 25.000 euro voor, zes keer zoveel. Smartengeld bij het Fonds varieert van 500 euro tot 9.100 euro. Verkrachting valt er in schaal 5, net als poging tot doodslag of getuige zijn van moord (shockschade).

Passen deze bescheiden bedragen als leedcompensatie nog bij de erkenning die de slachtoffers toekomt? De samenleving wordt harder, solidariteit minder vanzelfsprekend. Collectieve regelingen worden schraler. Velen zoeken beschutting in eigen kring en zorgen liever voor zichzelf. Dat vraagt om hogere bedragen. Het sobere smartengeldstelsel staat al een tijd onder druk. In feite zijn de hogere tarieven van vergoedingen voor misbruikslachtoffers al een vorm van herijking en een invitatie tot debat.

Letselschadeslachtoffers bevinden zich sowieso praktisch en juridisch in een beroerde situatie. Wie nu door een misdrijf of ongeval beschadigd raakt, is in Nederland gemiddeld drie jaar bezig om dat vergoed te krijgen. De Stichting De Ombudsman liet in 2008 zien dat slachtoffers worden „vermalen in medische discussies en getouwtrek tussen advocaat en verzekeraar over de hoogte van de schadevergoeding”. Dat er nu voor de groep erkende misbruikslachtoffers van de Kerk een hopelijk vlotte collectieve compensatie opdoemt is alleen al daarom een zegen.

Het gaat overigens alleen om immateriële schade. Wie jarenlang in therapie was of deels arbeidsongeschikt, moet die kosten zelf vergoed zien te krijgen. Daarin schiet dit voorstel dus tekort. In andere Europese landen is dat wel meegenomen. Anderzijds behouden degenen die tot deze regeling worden toegelaten hun aanspraken op hogere vergoedingen. Wie tekent hoeft de Kerk niet als tegenprestatie ‘finale kwijting’ te verlenen: de weg naar de rechter blijft altijd open. Ook voor immateriële schade. Zwak in de regeling is dat het moet gaan om slachtoffers wier misbruik door de Kerk zelf is erkend. Dat besluit ligt bij de kerkelijke instelling zelf. Alleen als de kerk zelf besluit de regeling royaal uit te voeren is er een kans om echte genoegdoening te bieden.