Kortkolom wetenschap

Vleermuizen voelen de wind met donshaartjes

Rotterdam. Vleermuizen nemen luchtstromen waar met de haartjes op hun vliegmembranen. Dat helpt hen bij het manoeuvreren in het donker. Biologen publiceren deze ontdekking vandaag in het wetenschappelijke tijdschrift Proceedings of the National Academy of Sciences. In een experiment waarbij vleermuizen in een donkere kamer vol obstakels een fruit- of insectenhapje moesten vinden, vlogen vleermuizen waarvan de vleugelharen waren verwijderd sneller en maakten zij minder scherpe bochten. De onthaarde vleermuizen hadden dus minder controle over hun vluchtpad, concluderen de onderzoekers. Het verwijderen van de haren vooraan de vleugel had het meeste effect. Ook zagen de biologen dat hersengebieden die betrokken zijn bij zintuiglijke waarneming geactiveerd werden wanneer zij lucht over behaarde vleermuisvleugels bliezen. Bij geëpileerde vleermuizen gebeurde dat veel minder. De biologen vermoeden dat het gespecialiseerde donshaartjes zijn. (NRC)

Minder vette chips maken juist dikker

Rotterdam. Consumptie van voedingsproducten, zoals chips, waarin gewoon vet is vervangen door een laagcalorische vetvervanger kan averechts werken. Tenminste als mensen reageren als ratten. Amerikaanse onderzoekers maten de gewichtstoename van mannetjesratten die afwisselend vetrijke en vetarme gestampte chips als voedingssupplement kregen. Soms gewone vette Pringles, dan weer laagcalorische Pringles in de ‘light’-variant die de vetvervanger olestra bevatten. Het bleek dat ratten die zowel hoog- als laagcalorische chips ontvingen zwaarder werden dan ratten die uitsluitend hoogcalorische (echt vette) Pringles te eten kregen, vooropgesteld dat de rest van het menu veel vet en calorieën bevatte. Het kunstvet verstoort kennelijk de natuurlijke regeling van de energiebalans, suggereren Susan E. Swithers en collega's in Behavioral Neuroscience (online). (NRC)

Oude mensenbotten gevonden in Oekraïne

Rotterdam. In een grot in Oekraïne zijn meer dan 30.000 jaar oude botten ontdekt van moderne mensen. De fossielen behoren tot de vroegste aanwijzingen voor de aanwezigheid van Homo sapiens in Europa. Snijsporen laten zien dat van sommige menselijke botten het vlees is afgehaald. Dat duidt op een begrafenisritueel. Nabij de menselijke botfragmenten zijn in de Oekraïense grot Buran-Kaya ook ivoren ornamenten gevonden zoals hangertjes en botten van antilopes, vossen en andere dieren. Franse, Tsjechische, Oekraïense en Nederlandse paleoantropologen publiceren deze week over de ontdekking in het wetenschappelijk tijdschrift Plos ONE. Volgens de onderzoekers behoren de botten tot het Gravettien, een cultuur die is vernoemd naar de vindplaats La Gravette in de Dordogne. (NRC)

Eiwit remt ontsteking soms bij toxoplasmose

Rotterdam. Sommige stammen van de parasiet Toxoplasma gondii veroorzaken heftige ontstekingen, zoals ontstekingen aan de hersenen, terwijl besmettingen met andere varianten zonder veel problemen verlopen. Onderzoekers hebben nu de oorzaak van deze verschillen gevonden, schreven zij vorige week in Cell Host & Microbe. In de minder gevaarlijke parasieten ontdekten zij een eiwit dat ontstekingsreacties onderdrukt. Toen de onderzoekers dit eiwit in een parasiet plaatsten die normaal gesproken heftige ontstekingen veroorzaakt en daarmee muizen besmetten, kregen deze muizen minder darmontstekingen. De toxoplasmoseparasiet wordt onder andere overgedragen door rauw vlees of ongewassen groeten. Ongeveer een derde van de wereldbevolking is besmet met de toxoplasmoseparasiet. (NRC)