Dopingreglementen niet voorzien in eten van vervuilde voeding

De dopingzaak van de vijf op clenbuterol betrapte Mexicaanse voetballers vraagt om duidelijke regels voor vervuild voedsel.

De affaire met de vijf van doping verdachte Mexicaanse voetballers deed advocaat Cor Hellingman direct aan de zaak van Rudi van Houts denken. Bij de Nederlandse kampioen mountainbike werd in december vorig jaar evenals bij het vijftal internationals sporen van clenbuterol in de urine aangetroffen. Met behulp van Hellingman kon Van Houts aantonen dat hij in Mexico, waar hij voor vakantie verbleef, vervuild vlees had gegeten. De voorlopige schorsing, opgelegd door de nationale wielrenunie, werd in februari ongedaan gemaakt.

„En opvallend genoeg gingen de internationale wielrenunie en antidopingautoriteit WADA hiertegen niet in beroep”, constateert advocaat Hellingman. Dit in tegenstelling overigens tot de kwestie rondom de eveneens van clenbuterolgebruik beschuldigde Tourwinnaar Alberto Contador. Deze zaak is voorgelegd aan het internationaal sporttribunaal CAS. De Spaanse wielrenner zou het middel, dat wordt gebruikt in de veeteelt om spiermassa te kweken, ook door vervuild vlees hebben binnengekregen. Voorlopig mag hij net als de Duitse tafeltennisser Dmitri Ovtsjarov weer aan competities deelnemen.

Het geeft aan dat de dopingreglementen niet voorzien in het eten van vervuilde voeding. Maar tevens dat de sport- en dopingorganisaties twijfelen aan met name de Mexicaanse situatie. „Het is daar een probleem voor de volksgezondheid”, aldus Hellingman die in 2001 Frank de Boer vrijpleitte van straf voor miniem gebruik van nandrolon dat vermoedelijk in een vervuild voedingssupplement zat.

Hellingman: „De problemen met het vlees in Mexico zijn vastgesteld door de Europese Unie. Ook in China moeten sporters hiervoor uitkijken. Je moet je gedrag kunnen verantwoorden. Als een sporter in een restaurant heeft gegeten, heeft hij of zij geen schuld aan vervuild vlees. Maar een voorlopige straf kan niet zomaar ongedaan worden gemaakt.”

In een tweede onderzoek van een universiteitslaboratorium in Los Angeles werden in de urine van de vijf Mexicaanse voetballers, onder wie PSV’er Francisco ‘Maza’ Rodriquez, geen sporen van clenbuterol meer aangetroffen. Er volgt nu nog een test van de zogenoemde B-staal, waarna de spelers waarschijnlijk worden vrijgesproken. De maximale straf is twee jaar schorsing.

De affaire werd op het hoofdkantoor van de FIFPro in Hoofddorp met meer dan normale belangstelling gevolgd. Advocaat Wil van Megen van de internationale spelersvakbond stelt dat het nu tijd wordt de sancties voor het gebruik van clenbuterol te versoepelen. Antidopingautoriteit WADA stelt geen grenzen aan de hoeveelheid dat zich van het middel in het lichaam mag bevinden. Experts zullen zich echter hierover deze week buigen en met een advies komen.

„Er moeten reële drempelwaarden worden opgesteld”, vindt Van Megen. „Het zou goed zijn als de wereldvoetbalbond FIFA dit afdwingt. Laboratoria zijn inmiddels in staat geringere hoeveelheden op te sporen dan strikt genomen noodzakelijk is. Vervolgens kent de WADA weinig mogelijkheden tot strafvermindering. Je moet als advocaat muizengaatjes vinden om een schorsing te kunnen halveren.”

Hellingman, die zich bij PSV heeft aangeboden om Rodriquez te ondersteunen, onderschrijft de constatering van zijn collega. „Het is lastig dat de laboratoria zich steeds verder ontwikkelen, maar de regels en de eisen waaraan ze moeten voldoen zijn van lange tijd terug. Dat maakt de juridische controle vrij moeilijk.”

Het vermoeden dat de Mexicaanse spelers het slachtoffer zijn van vervuild vlees werd nog eens versterkt door de kleine hoeveelheden clenbuterol in hun urinestalen. Het middel werkt alleen prestatiebevorderend in grotere concentraties. Van Megen: „De Mexicaanse voetbalbond heeft de plicht aangifte te doen. Terwijl diezelfde organisatie er waarschijnlijk verantwoordelijk voor is dat die spelers vervuild vlees hebben gegeten. Juridische gezien dus niet zo zuiver allemaal.”

De jurist van de FIFPro vindt straffen van twee jaar schorsing voor dopinggebruik voor het voetbal buiten alle proporties. „Laat ik voorop stellen dat we voor uitsluiting zijn van bedriegers. Maar de dopingjacht is ook voor onze tak van sport ver doorgeslagen. Een geschorste voetballer mag niet worden aangetroffen op een complex van een bij de KNVB aangesloten club. Een speler heeft bovendien niet de mogelijkheid om voor een lange periode in teamverband aan samenspel deel te nemen. Terwijl veel andere atleten gewoon kunnen door trainen. Wij zijn met de FIFPro bijna dagelijks bezig deze rechtsongelijkheid weg te nemen. Het is een lastige strijd.”

De internationale spelersvakbond ondersteunt een rechtszaak tegen de regels voor whereabouts (opgeven van verblijfplaats) van de Belgische sportrechtadvocaat Johnny Maeschalck tegen de Vlaamse dopingautoriteit. Van Megen: „Maar de zaak zit muurvast. Heel af en toe slaagt Maeschalck erin om sporters op basis van privacyargumenten vrij te pleiten van dopingbeschuldigingen.”

Van Megen geeft aan dat de regels voor whereabouts voor voetballers in Europa van land tot land verschillen. „Het is een lappendeken. Bij Engelse spelers uit de Premier League constateer je paranoiagedrag omdat ze de hele dag hun verblijfplaats moeten sms’en. In Frankrijk zit alleen de aanvoerder in de landelijke testingpool. Terwijl in Nederland de spelersvakbond VVCS ervoor heeft gezorgd dat voetballers allemaal zijn gevrijwaard van whereabouts.”

Volgens Van Megen komt dit omdat in de Nederlandse competitie door de jaren heen weinig voetballers werden betrapt op dopegebruik. Mike Zonneveld, of zijn arts, vergat een medicijn tegen astma (salbutamol) op te geven. Sven Verdonck, de Belgische voetballer van Fortuna Sittard, werd voor twee jaar geschorst omdat hij anabole steroïden gebruikte om sneller te herstellen van een blessure. Doelman Maikel Aerts werd betrapt op gebruik van cocaïne.

Ondertussen ondervindt het Mexicaanse elftal nog weinig hinder van de afwezigheid van de vermeende dopingzondaars. In de strijd om de Gold Cup in de VS heeft het team de halve finales bereikt door een 2-1 overwinning op Guatemala.