25.000 euro voor verkrachting

Op verzoek van de Rooms-Katholieke Kerk heeft Siewert Lindenbergh een advies voor een schaderegeling opgesteld.

„We wilden het eenvoudig en concreet houden”, zegt hij.

Siewert Lindenbergh (46), hoogleraar privaatrecht aan de Erasmus Universiteit Rotterdam, geldt als deskundige in letselschade en smartegeld. Daarom vroeg de Rooms-Katholieke Kerk hem vorig jaar te adviseren over de juridische aspecten rondom de compensatie van slachtoffers van seksueel misbruik.

Na het verzoek kwam de commissie-Deetman, die het seksueel misbruik namens de Kerk onderzoekt, met het advies voor een collectieve compensatieregeling. Daarop werd de opdracht van Lindenbergh aangepast. De Kerk vroeg hem en zijn twee andere commissieleden, een concrete compensatieregeling te ontwerpen.

Heeft u zelf de andere leden van uw commissie uitgezocht?

„Nee, die zijn door de Kerk aangedragen. Daarna is mij gevraagd de commissie voor te zitten.”

Beide leden, de advocaten Meyst-Michels en Wildeboer, treden namens de Kerk op in misbruikzaken.

„Wij adviseren onafhankelijk en zonder overleg met de Kerk. We hebben ook slachtoffers gesproken. Zij zijn als advocaat in staat om van rol te wisselen. Voor mij was hun betrokkenheid als advocaat geen moment een issue. Het gaat mij om de kwaliteit die ze inbrengen, en die was goed.”

Nergens in uw regeling staat dat de stichting die de regeling gaat uitvoeren, openheid geeft over de afhandeling van de schadeclaims.

„Dat staat er niet in omdat we ons gericht hebben op het opstellen van een zo concreet mogelijke regeling. Dat de stichting transparant werkt, is voor mij vanzelfsprekend.”

Ierland loopt in Europa voorop met een collectieve schaderegeling voor slachtoffers van kerkelijk misbruik. Daar was de overheid bij betrokken, ook financieel. In uw regeling speelt de overheid geen rol.

„In Ierland had de overheid vroeger een belangrijke rol bij katholieke scholen en internaten. Overheid en Kerk waren verweven. Daarom heeft de Ierse overheid ook een rol in de schaderegeling.”

In Nederland wordt de rol en verantwoordelijkheid van de overheid nog onderzocht door de commissie-Samson. De overheid plaatste kinderen onder toezicht in katholieke internaten waar ze soms misbruikt werden. Waarom niet op Samson gewacht?

„De verhouding tussen Kerk en Staat is in Ierland toch anders. Als we op Samson moeten wachten, duurt het nog langer voor slachtoffers. De vergoedingsregeling zou er overigens niet wezenlijk anders uitzien.”

De bedragen die slachtoffers in Ierland kregen zijn hoger, tot wel drie keer het bedrag uit uw regeling.

„Het letselschaderecht is daar anders. Smartegeld is er hoger. In Engeland ook en in de VS al helemaal. Wij hebben gekeken naar de Nederlandse situatie. Maar we hebben het Nederlandse recht niet één op één toegepast. Anders zou de procedure onnodig gejuridiseerd zijn.”

U noemt in uw advies de maximale vergoeding van 100.000 euro arbitrair. Is dat bedrag toereikend voor iemand wiens leven door jarenlang misbruik in een internaat vernield is, die geen relaties kan aanknopen en geen baan kan vasthouden?

„Het is tot op zekere hoogte arbitrair. De regeling is een billijke compensatie en tegemoetkoming in de geleden schade. Daarbij geldt ook dat de Kerk geen beroep kan doen op verjaring, er een collectieve verantwoordelijkheid is en lichte eisen aan het bewijs gesteld worden, zeker in vergelijking met een rechtszaak.”

Wil een slachtoffer aanspraak maken op de schaderegeling, dan moet zijn klacht eerst elders beoordeeld zijn. Bij het gros van de zaken doet het kerkelijke meldbureau Hulp en Recht dat. Maar Hulp en Recht wijst de helft van de klachten af.

„We hebben ons niet beperkt tot Hulp en Recht. Als bewijs voor misbruik zijn ook rechterlijke uitspraken mogelijk. Slachtoffers kunnen ook samen, door bemiddeling, proberen een collectieve schuldbekentenis te krijgen van een katholieke instelling. Wil je deze procedure licht houden, dan moet je niet het hele dossier opnieuw gaan beoordelen. Ook bij Hulp en Recht wordt, na de kritiek van Deetman, veel verbeterd. Er zijn goede ervaringen van slachtoffers met Hulp en Recht en er zit veel expertise.”

Toch is een flink deel van de slachtoffers die een beroep willen doen op de regeling van de onafhankelijke stichting, afhankelijk van het oordeel van het kerkelijk klachtenbureau. Waarom oordeelt de onafhankelijke stichting niet zelf, net als in Ierland, over de juistheid van klachten?

„Ons is alleen gevraagd een concrete compensatieregeling te maken. We willen het eenvoudig houden. Het zou veel langer duren en we willen voorkomen dat procedures opnieuw worden gedaan en er tegenstrijdige uitspraken komen.”

Is het erg als de onafhankelijke stichting een ander oordeel zou hebben dan het katholieke bureau?

„Het maakt het voor slachtoffers wel heel naar. Bij de ene club gelijk krijgen en bij de andere niet.”

De onafhankelijkheid van de stichting die de regeling uitvoert is belangrijk, zeker omdat geen hoger beroep mogelijk is. Is in de stichting plaats voor uw collega-commissieleden, advocaten van de Kerk?

„Nee. Ik zie mezelf daar ook niet in zitten. Ik heb een advies gegeven en moet dat niet gaan uitvoeren.”