Women2drive

De campagne Women2drive is een kersverse oproep in Saoedi-Arabië aan vrouwen om het rijverbod te trotseren en zelf achter het stuur te kruipen. Toen ik daarover las, moest ik denken aan een conferentie over vrouwenrechten van enkele jaren geleden. Een van de spreeksters, een arts uit Saoedi-Arabië, sprak lovend over de vooruitgang van haar zusters. Tijdens het debatuurtje kreeg ze een kritische vraag: „Hoe kunt u de Saoedische vrouw geëmancipeerd noemen als ze niet eens auto mag rijden?” Hierop antwoordde de arts: „Als u kon kiezen, koos u toch ook voor een chauffeur in plaats van zelf te zwoegen achter het stuur?”

Gelach en geschuifel onder het publiek verstomde alle verdere kritiek. Er werd weer lovend gesproken over de vooruitgang van de Saoedische vrouw.

Als u kon kiezen, koos u toch ook voor een chauffeur?

Ik heb een chauffeur gehad. Daarmee bedoel ik niet de chauffeurs die me hier te lande ophalen voor mijn mediaoptredens. En ook niet de chauffeurs die ik had in Nigeria, waar ik woonde en werkte voor de Vluchtelingenorganisatie van de Verenigde Naties. In Nigeria, een van ’s werelds meest onveilige landen, was het voor expats raadzaam een chauffeur te hebben.

Nee. Ik heb het over een chauffeur in het islamitische Pakistan medio jaren tachtig. Anders dan in het moderne Pakistan anno nu zag je zelden vrouwen autorijden. Het hoorde niet, ofschoon het niet was verboden. Mijn moeder vond het allang best. Als we niet met de openbare bussen wilden, stonden auto’s van de familie klaar om ons mee te nemen naar de bazaars, naar familie, of een andere bestemming. Naar school gingen we met paard en wagen met bestuurder. Gezien de toeterende chaos op straat – waar rode stoplichten en stoepen niet leken te bestaan voor de vier- en tweewielers, voor de ezels, kamelen en paarden – was het geen overdreven luxe om gechauffeerd te worden.

Toch was het niet altijd fijn. Het is niet zozeer dat je beperkt was in je mobiliteit, door niet altijd de beschikking te hebben over een chauffeur. Noch dat je minder privacy had: de mannen van wie je afhankelijk was wisten altijd waar je heen wilde, waarom, met wie, etcetera. Het ergste was dat die mannen uiteindelijk bepaalden of je een auto nodig had, waar je naartoe ging, waarom, met wie, etcetera. Waar een vrouw dit soort dingen niet zelf mag bepalen, blijft het geloof in stand dat ze die ook niet kan bepalen.

Dat vrouwen in Saoedi-Arabië gevolg gaven aan de campagne Women2drive en het rijverbod trotseerden, geeft aan dat zij zelf willen bepalen waar ze gaan en staan, en dat zij in staat zijn dat te bepalen. You drive girl!

naema tahir