Lega Nord kan niet zonder Berlusconi

Umberto Bossi, leider van de Lega Nord, viel gisteren zijn coalitiepartner premier Berlusconi hard aan. „Maar het mag niet langer bij woorden blijven”, zegt zijn morrende aanhang.

In groene T-shirts onder wapperende vaandels met tassen vol worst en bier meldt de harde kern van de Noord-Italiaanse partij Lega Nord zich zondagochtend op het drassige veld van Pontida bij Bergamo. Zelden keek de aanhang van Umberto Bossi meer uit naar de woorden van de leider. De grote vraag vandaag is of en hoe Bossi zijn coalitiepartner, premier Silvio Berlusconi, de wacht gaat aanzeggen. „Ik kom luisteren naar hem. Wat hij zegt, zullen we doen”, zegt een trouwe supporter van Bossi.

Twee nederlagen heeft de regering Berlusconi-Bossi de laatste weken moeten verwerken. Verlies bij de gemeenteraadsverkiezingen in Milaan en Napels, en ook een verpletterende dreun bij het referendum tegen het regeringsbeleid inzake kernenergie, privatisering van de watervoorziening en beschermingswetten voor de premier.

Niet alleen Berlusconi heeft aan populariteit ingeboet. Ook coalitiepartner Lega Nord verliest steun. Bossi heeft beloofd om vandaag in Pontida met antwoorden te komen. Hij moet het vertrouwen van zijn achterban herwinnen. In tegenstelling tot andere jaren zal alleen hij spreken, om er zeker van te zijn dat zijn inmiddels bekritiseerde leiderschap niet verder ter discussie kan worden gesteld.

De oude Giovanna, die al jaren naar Pontida komt en de meeste van haar tanden op haar lange levenspad is kwijtgeraakt, wil concrete stappen van Bossi: „Hij moet stoppen Berlusconi met zijn juridische problemen en seksschandalen de hand boven het hoofd te houden. Het levert niets op voor Noord-Italië. Ik en mijn vriendinnen zijn daar woedend over.” Anna, een vrolijke aanhangster, is positiever. Ze duwt haar vijftig jaar oude borsten naar voren. „Dit zijn de twee heuvels van Bergamo”, zegt ze, terwijl ze de tekst op haar T-shirt onder spanning zet: ‘Bossi forever’, staat er op.

Het grasveld van Pontida is een heilige en heroïsche plek voor de Lega Nord. Op dit veld zwoeren de Lombarden in 1177 elkaar trouw in een verbond tegen de Duitse indringer Frederik Barbarossa. Vandaag zweren de 53 burgemeesters van de Lega, zoals elk jaar, trouw aan hun achterban. Ze beloven te strijden tegen ‘Roma Ladrona’, het potverterende Rome, het Italië dat in haar 150-jarig bestaan alleen maar ellende bracht, aldus een spandoek. Maar de rituelen en de heroïsche muziek lijken hun effect te verliezen. Bossi moet met een truc komen. „Vandaag is de dag van de wending”, hoopt ook Claudio Oneda uit Brescia.

De spreekstalmeester raakt buiten zinnen als de leider met vrouw en zoon – die inmiddels door zijn vader in de regioraad van Lombardije is geparachuteerd – het podium betreden. Het publiek roept: „Bossi, Bossi, Bossi.” De stem van de ‘leeuw’ klinkt zwak. Een herseninfarct enkele jaren geleden heeft zijn gezicht voor de helft verlamd.

Bossi dreigt: „Beste Berlusconi, het probleem is dat je premierschap ter discussie staat bij de volgende verkiezingen als er niet een aantal dingen worden gedaan.” Hij eist belastingverlaging, terugtrekking van de troepen uit Libië, verplaatsing van ministeries naar het Noorden. En als dat niet gebeurt, dan zal hij Berlusconi niet meer steunen bij de verkiezingen van 2013. De eisen zijn hard, maar de sancties klinken zwak. Berlusconi kan rustig gaan slapen. Bossi zal hem voorlopig nog niet in de steek laten, zo lijkt het.

Giovanni Rizzolo probeert zijn teleurstelling te verbergen, terwijl hij een stuk Padaanse kaas wegslikt. „Bossi sprak klare taal. Hij zei goede dingen. Maar het mag niet meer bij woorden blijven.” Even later voegt hij er aan toe: „Wij van de Lega hebben maar 11 procent van de stemmen. We hebben Berlusconi nodig om federalisme en meer autonomie voor Noord-Italië te realiseren.”

Dat is ook wat Bossi zei: „Als we de regering nu laten vallen, dan wint links de verkiezingen en behalen we helemaal geen resultaten.”

Berlusconi kan niet zonder Bossi en Bossi niet zonder Berlusconi, zo blijkt in Pontida. De twee houden elkaar overeind. Als de een valt, zal ook de ander sneuvelen.

Een deel van de achterban heeft het vertrouwen in dit verbond tussen de twee leiders die het politieke toneel al jaren domineren verloren. Maar een meerderheid geeft Bossi nog een keer het voordeel van de twijfel. Tijdens de toespraak van de leider roept het volk wel al diverse keren om Roberto Maroni als premier, de Lega-minister van Binnenlandse Zaken. Maar zelfs al mocht hij de partij ooit gaan leiden, blijft het onwaarschijnlijk dat de Noord-Italianen ooit hun gedroomde autonomie zullen krijgen.

Ze weten het in Pontida en slaan in een symbolische daad van verzet hun hand op het hart. Hun ‘Hymne’ klinkt. Niet het volkslied van het verfoeide Italië. Maar het ‘Va Pensiero’ van Giuseppe Verdi. Het is de slotakte van de zoveelste verzetsrite op het gras van Pontida.