EU in grimmige sfeer akkoord met nieuwe lening Griekenland

Griekenland kan binnenkort twaalf miljard euro aan steun tegemoet zien. Het Griekse parlement moet dan wel instemmen met het harde bezuinigingsplan van de regering Papandreou.

Griekenland krijgt in juli de volgende portie leningen uit het grote pakket dat sinds vorig jaar loopt. Op één voorwaarde: dat het Griekse parlement instemt met extra bezuinigingen.

Dit hebben de ministers van Financiën van de eurolanden vannacht in Luxemburg afgesproken. Ook hadden ze moeizame gesprekken over de deelname van beleggers bij de financiering van het vólgende grote leningenpakket.

De vergadering duurde zeven uur, tot twee uur vannacht. De sfeer was grimmig. Veel deelnemers vertrokken naar hun hotel zonder een woord te zeggen. Betrokkenen die anoniem willen blijven, vertellen dat er harde woorden zijn gevallen.

Niet alleen werd de Griekse minister Evangelos Venizelos – drie dagen in functie – hard ondervraagd over zijn intenties. Ook de discussies over de extra leningen die Griekenland na komend jaar nodig heeft (ongeveer 53 miljard euro), waren verhit.

De ministers bevestigden het compromis dat de Duitse bondskanselier Angela Merkel en de Franse president Nicolas Sarkozy hierover vrijdag sloten: de financiële sector betaalt mee aan die leningen en deelt in de risico’s – maar ze zal hiertoe nadrukkelijk níet gedwongen worden.

De ministers verklaarden vannacht zwart op wit dat banken, pensioenfondsen en verzekeraars alleen „informeel en vrijwillig” mee zullen doen. In één zin staat zelfs tweemaal het woord ‘vrijwillig’. Maar hoe je beleggers kunt bewegen om dat uit zichzelf te doen, op welke manier dit moet en hoeveel het kan opleveren, daarover lopen de meningen nog sterk uiteen. In juli praten de minister daarover verder.

Velen vinden dat deze kwestie te veel aandacht vraagt, terwijl de bijdrage van de financiële sector aan het nieuwe leningenpakket klein blijft en dus vooral symbolische waarde heeft. Afgelopen maanden waren er harde woordenwisselingen tussen Angela Merkel en Jean-Claude Trichet, de voorzitter van de Europese Centrale Bank. Dat leidde tot turbulentie op financiële markten, waardoor de rente op Griekse staatsleningen omhoog schoot. „Dit getwist kost ons meer dan de deelname van beleggers ons gaat opleveren”, schamperde een deelnemer.

Trichet krijgt wellicht een sleutelrol bij het opzetten van een financieringsmodel voor beleggers dat in alle landen identiek wordt toegepast. Hij is bang dat beleggers in paniek raken als ze (in sommige landen) te rigoureus worden aangepakt, en dat dit een ‘Lehman-moment’ veroorzaakt dat de Europese economie platlegt. Hij vreest dat beleggers massaal staatsobligaties dumpen. Dit zou schade aanrichten aan de ECB, die veel Grieks schuldpapier bezit.

De meeste landen, waaronder Frankrijk, steunen Trichet. Het andere kamp, dat onder druk van de publieke opinie de financiële sector hard wil aanpakken, wordt aangevoerd door Duitsland. De Duitsers worden gesteund door Nederland, Finland en Oostenrijk. Minister Jan Kees de Jager (Financiën, CDA) zei vannacht dat ook in Nederland „het parlement het laatste woord heeft”. Donderdag moeten EU-regeringsleiders de verklaring van vannacht bekrachtigen.

Trichet verhief vannacht meermalen zijn stem, maar vertrok ditmaal niet met slaande deuren. Hij behaalde vrijdag een overwinning op Merkel, toen zij haar plan introk om beleggers te dwingen tot participatie aan nieuwe Griekse leningen. Ook De Jager roerde zich vannacht veelvuldig. Hij voelde Venizelos aan de tand over diens hervormingsplannen. Hij wilde weten of die echt worden uitgevoerd, en zei dat Nederland niets wil lenen als dat niet gebeurt.

Morgen moet de nieuwe Griekse regering steun krijgen van het parlement. Volgende week moet het parlement het nieuwe pakket bezuinigingen dan behandelen. Deze week brengen inspecteurs van de trojka – IMF, Europese Commissie en ECB – een extra bezoek aan Athene.

In feite hebben de eurolanden de nieuwe Griekse regering voor het blok gezet: zonder brede parlementaire steun voor die extra bezuinigingen komen er geen leningen meer. Dan gaat Griekenland failliet. Volgens eurocommissaris Olli Rehn stemt het parlement wel vóór: „Het alternatief is veel erger.”

Doorrollen is toverwoord op de beurs: pagina 34