Een psychose kun je niet oplossen met wat rust

Bezuinigen is prima, maar waarom is een psychose iets anders dan een hernia, vraagt Sam Gerrits.

Tegen bezuinigingen ben ik niet. Als ik lees dat de Utrechtse Bomenstichting „na 41 jaar inzet voor het behoud van bomen, onder meer de Anne Frankboom” haar deuren sluit, omdat subsidies het enige solide fundament waren, vraag ik me af waarom dat nu pas gebeurt. In dit land staan genoeg geld verslindende, heilige provohuisjes. Die kunnen best weg. Dood vlees wegsnijden is gezond.

Met de draaiorgels van de zieligheidsindustrie heb ik minder moeite. Hun bakjes stromen ook wel vol zonder overheidsbemoeienis. Leve de zelfredzaamheid – zoals premier Rutte op 31 mei in deze krant betoogde: „Een vrije samenleving is ook een veilige samenleving. Niemand mag zijn vrijheid zo gebruiken dat hij een ander schade toebrengt.”

Dat klinkt mooi. Zou Ruttes partijgenoot, minister Schippers (Volksgezondheid, VVD), hem hebben gehoord?

Schippers neemt de vrijheid om ongeveer 600 miljoen euro te bezuinigen op de geestelijke gezondheidszorg (ggz). Dat kan ze doen. Ze is immers de minister.

Deze minister vindt dat mensen hun psychoses of depressies zelf moeten oplossen, samen met hun gezinsleden of hun familieleden. Want zoals iedereen weet zijn lichamelijke ziektes ook zelf goed te genezen. Hernia’s kun je gemakkelijk oplossen met rust, reinheid en regelmaat. Dure operaties zijn helemaal niet nodig.

Dat moet ook kunnen met psychoses, moet ze hebben gedacht. Ze wil dat we meer betalen voor de psychiater – veel meer. Ook de zwaarste psychiatrische gevallen, de meest kwetsbare patiënten zijn duurder uit. Schippers maakt geen uitzonderingen.

Misschien moet ze die uitzonderingen toch maar maken. De ‘gekkies’ die het vaakst op onze gekkenhuizen een beroep doen, hebben geen baan. Hun familie heeft het meestal niet breed.

Minister Schippers is gehuwd. Ze heeft een dochter. Ze weet dus dat elk gezin een systeem is. Gezinnen die ‘gekken’ voortbrengen, zijn altijd probleemgezinnen, of ze nu arm of rijk zijn.

Gekken terugzetten in het systeem waar ze zijn uitgeknald en verwachten dat het ‘zichzelf wel oplost’, lijkt een beetje op doorgeslagen stoppen vervangen door doorgeslagen stoppen.

Volgens de ‘wet van het waterbed’ zullen de besparingen van Schippers elders weer opduiken als kostenpost. Ik verwacht dat de gekken die door Schippers in de kou worden gezet, weer zullen opduiken in de daklozenopvang, in de criminaliteitscijfers en op straat.

Ik ben zelf een tijdje gek geweest. Toen ik na een zoveelste psychose weer eens mijn huis was uitgezet door een laaiende huisbaas en ik voor de zoveelste keer bij mijn ouders aanklopte, zeiden ze nee. Ze trokken het gewoon niet meer. Mijn ouders hebben ook zelf issues. Ze zijn kwetsbaar.

Ik heb een tijdje op straat geleefd. Ik at wat ik kon stelen uit de Hema en de Albert Heijn. Als ik in een cel werd gegooid, was dat des te beter. Want bij de politie had ik weer even een dak boven mijn hoofd.

Gelukkig heb ik goede pillen en een psychiater die me begrijpt, maar tussen 1999 en 2001 hebben de politie en de centrale spoedopvang van het Universitair Medisch Centrum Utrecht heel wat met me te stellen gehad.

De ggz is een stuk goedkoper dan de somatische gezondheidszorg en het politieapparaat. De reden dat Schippers en haar kabinet dood vlees aan het wegsnijden zijn, is het rare geloof dat de markt alles ‘vanzelf’ zal oplossen. Dat noem ik een collectieve psychose. Ze moeten oppassen dat ze niet in levend vlees snijden.

Sam Gerrits is hulpverlener en ‘ex-gek’. Hij schreef samen met Wouter Kusters het boek Alleen: berichten uit de isoleercel.