Sovjet-dissident Jelena Bonner (88) overleden

(FILES) In a file picture taken on March 31, 1987 leading Soviet dissidents, the late Nobel Peace Prize winner Andrei Sakharov (L) and his wife Yelena Bonner (R) are pictured in Moscow. Soviet dissident Yelena Bonner, the widow of Nobel Peace Prize winner Andrei Sakharov, has died after a long illness at the age of 88, her daughter was quoted as saying on June 19, 2011. AFP PHOTO / FILES / DANIEL JANIN Het echtpaar Andrej Sakharov en Elena Bonner in 1987. Foto AFP / Daniel Janin

Sovjet-dissident Jelena Bonner, weduwe van oud-winnaar van de Nobelprijs voor de Vrede Andrej Sacharov, is overleden aan de gevolgen van een hartaanval. Dat bevestigde haar dochter tegen persbureau AP. Ze is 88 jaar geworden.

Samen met haar man, Sovjet-dissident en kerngeleerde Sacharov, wierp ze zich op als mensenrechtenactivist en kwam in het geweer tegen de onderdrukking door het Sovjet-regime. Hun krappe driekamer-appartement in Moskou was het officieuze hoofdkwartier van de dissidentenbeweging in de jaren ’70 van de vorige eeuw en, na een periode van verbanning naar de stad Gorki, opnieuw in de jaren ’80.

Andrej Sacharov overleed in december 1989. Oud-correspondent in Moskou Laura Starink schreef eerder over het echtpaar:

Heel geleidelijk aan begon Sacharov tekenen van afvalligheid te vertonen. Zijn kritische kanttekeningen werden weggewuifd, zijn bezwaren tegen nodeloze kernproeven gebagatelliseerd. Sacharov ging brieven schrijven ter verdediging van mensen die in conflict waren gekomen met het systeem. Men zag het – de destalinisatie van Nikita Chroesjtsjov was in volle gang – goedmoedig door de vingers. Maar zijn, tweede, huwelijk met Elena Bonner bracht hem voorgoed in het kamp van de oppositie.

Sacharov werd in januari 1980 naar Gorki verbannen nadat hij een aantal interviews had gegeven waarin hij protesteerde tegen de inval in Afghanistan. De meest walgelijke passages in zijn memoires gaan over de pogingen van de KGB een wig te drijven tussen Sacharov en zijn tweede vrouw, Jelena Bonner (zijn eerste vrouw Klava stierf aan kanker, waarna Sacharov al het geld dat hij voor zijn werk en onderscheidingen had gekregen, aan een kankerinstituut schonk). Toen Sacharov geisoleerd in Gorki zat, was Bonner zijn enige contact met de buitenwereld. Zij reisde eens in de zes weken naar Moskou, smokkelde zijn memoires naar het buitenland (het manuscript werd twee keer door de KGB gestolen), gaf persconferenties en belde de familie. De KGB heeft verbijsterend veel werk gemaakt van een lastercampagne tegen Bonner, die moest aantonen dat de wereldvreemde, naieve Sacharov in handen van ‘de jodin’ Bonner was gevallen, die hem tot zijn anti-Sovjet-activiteiten aanzette en daar zo haar eigen onfrisse plannetjes mee had.