Vandaag ben ik wie ik wilde zijn

In de rubriek ‘Het laatste woord’ praten mensen over hun laatste levensfase.

Daaronder staat wekelijks een necrologie van een niet per se bekende persoon.

„Het gebeurde half maart ongeveer. Ik werd wakker en ik dacht: ik ga helemaal niet dood, ik blijf leven! Vanaf vandaag ben ik wie ik altijd al wilde zijn: een kunstenaar, een schrijver. Ik ben weer aan de slag gegaan met textiel en een beetje met glas. En vooral: ik ben gaan schrijven. Verhalen, over mijn leven, mijn ziekte, over relaties. Gedichten. Ik laat me niet meer afremmen door de gedachte: wat zullen anderen er wel niet van denken?

„Vlak voor de afgelopen Kerst was ik ten dode opgeschreven. De oncoloog zei: je reageert niet meer op de medicijnen, de laatste fase van je leven is begonnen. Een paar dagen later belde hij: er is een chirurg die een leveroperatie aandurft. Eind januari ging ik onder het mes. Tweederde van mijn lever werd weggesneden. Al na een paar weken ging ik me beter voelen. Op scans was de kanker niet meer te zien.

„Ik ging het levenspad weer op, terwijl ik voor m’n gevoel het pad naar de dood al bijna helemaal had afgelegd. Geen moment had ik me tegen de dood verzet. Vorige zomer heb ik een grafje gekocht. Samen met de kinderen heb ik besloten dat ik word gecremeerd, waarna de as in een blikje wordt begraven. De kinderen hebben dan een plek waar ik nog voor ze ben. Voor het graf heb ik een kunstwerk ontworpen. Dat wordt binnenkort geplaatst, zodat we het met elkaar nog kunnen zien. Dan toasten we op ons mooie leven samen.

„Het scenario voor mijn uitvaart had ik in augustus klaar. Ik heb het speciaal voor mijn kinderen, hun vrienden en een groot aantal dierbaren samengesteld. Ik heb teksten geschreven die een professionele spreker zal voordragen. Ik heb muziek gekozen waarvan mijn kinderen houden: licht, luchtig en soms vrolijk. Ik heb zelfs een mooie belichting voor mijn kist bedacht, met olijfbomen er omheen en één bijzonder bloemstuk op de kist. Daarna is er gebak dat ik zelf zo lekker vond. Het zou fijn zijn als iedereen na afloop zegt: dat was helemaal Yvonne – zó was ze, dit heeft ze ons willen geven.

„Met hulp van een stervensbegeleider heb ik het verhaal van mijn leven op dvd vastgelegd. Het is een film van vier uur geworden. Het gaf zo’n rust toen ik ermee klaar was in oktober. Eerder dacht ik: dit of dat moet ik mijn kinderen nog vertellen of meegeven. Nu denk ik: ik heb het voor de film allemaal verteld, later zullen ze het horen, als ze eraan toe zijn.

„De hoop dat ik toch langer te leven heb, is na een maand of drie alweer de kop ingeslagen. Het resterende deel van mijn lever zit weer vol met kanker. Eerst wilde ik niet meer aan chemokuren beginnen. Nu denk ik: kom maar op! Het cadeau van de afgelopen extra maanden had ik niet willen missen. Misschien volgt er weer zo’n verrassing. Tegelijk ben ik realistisch. Ik besef dat aan deze ziekte uiteindelijk niet te ontkomen valt.

„De kinderen gaan straks naar mijn ex-man. Tien jaar geleden zijn we gescheiden. De scheiding is vreselijk geweest, maar gelukkig is er in de relatie met hem een nieuw evenwicht ontstaan. Dat geldt niet voor de relatie met mijn ex-vriend. Acht jaar geleden zijn we gaan samenwonen en een jaar geleden heb ik hem letterlijk het huis uitgezet. Hij begon te rommelen met een andere vrouw. Ik was ziek geweest, verzwakt, had een geschonden lichaam na de borstoperatie. Zoiets heeft natuurlijk ook gevolgen voor seksualiteit. Iemand gaf me in die tijd het boek Komt een vrouw bij de dokter van Kluun – dat was niet zo subtiel… Ik stelde voor dat hij en ik naar een relatietherapeut zouden gaan, maar dat weigerde hij. Wat, een therapeut? Hij was toch niet gek?! En ach, die andere vrouw, hij had toch ook de steun van iemand nodig als ik er niet meer zou zijn?

„Dat ik doodga, heb ik kunnen accepteren. Maar nog steeds ben ik woedend dat hij mij en de kinderen heeft laten stikken. Zo voel ik dat. Ik heb erover gepraat met mijn oncoloog, met verpleegkundigen en met een therapeut. Allemaal zeiden ze: dit horen wij zó vaak. Veel mannen willen dat een vrouw drie dingen levert en verder niks: verzorging, bewondering en seks.

„Ik schrijf nu een boek over het laatste jaar van mijn leven. Het wordt een optimistisch en positief boek, met één zwarte bladzijde.”

Tekst & foto Gijsbert van Es

Wie wil meewerken aan deze rubriek kan een e-mail sturen naar laatstewoord@nrc.nl.Twitter: #hetlaatstewoord