Schaken in Tripoli

Zondag speelde FIDE-president Kirsan Iljoemzjinov een potje schaak tegen de Libische leider Moammar Gadaffi. Het werd remise. Iljoemzjinov zei na afloop dat Gadaffi niet erg sterk was, maar wist hoe de stukken gingen.

Op de beelden van de Libische televisie zag je dat hij Gadaffi daarbij wel even moest helpen. Ik vermoed dat hun partij net zoiets was als Sosonko-Prins Bernhard, Waddinxveen 1979. Toen ging het zo: 1. e2-e4 c7-b6 2. a2-b3 f7xe4 en na deze verrassende pionwinst stelde de prins remise voor, een aanbod dat niet geweigerd kon worden.

Iljoemzjinov speelde ook nog tegen Gadaffi’s zoon Mohammed, die meer kennis van het spel heeft dan zijn vader. Het werd een Siciliaanse partij en volgens Iljoemzjinov kende Mohammed zijn openingstheorie.

Je vraagt je natuurlijk af wat Iljoemzjinov daar te zoeken had. Soort zoekt soort, kun je zeggen, maar dat is te simpel. Iljoemzjinov zei zelf dat het niets met politiek te maken had. Het was gewoon een schaakreisje naar een oude vriend die er in 2004 voor had gezorgd dat de FIDE haar toernooi om het wereldkampioenschap in Tripoli kon houden. Een toernooi overigens waar Israëlische schakers niet welkom waren.

Maar Iljoemzjinov deed wel politieke uitspraken. Hij zei dat hij het vredesproces in de regio wilde bevorderen, en dat het onzinnig was om te eisen dat Gadaffi aftrad, omdat die geen enkele officiële functie bekleedde. Hij zei ook dat de wereld de stem van het Libische volk niet hoorde en niet wilde horen, en het was duidelijk dat hij met dat volk de aanhangers van Gadaffi bedoelde.

Iljoemzjinov draagt vaak het masker van een clown die niet goed wijs is, maar daarachter gaat een gewiekst en succesvol politicus schuil. Formeel is hij niet meer de leider van de Russische ‘autonome’ republiek Kalmukkië, omdat de Russische bestuursregels hem vorig jaar dwongen om zijn functie over te geven aan zijn knecht Alexei Orlov, maar hij kan nog wel de grootaandeelhouder van Kalmukkië worden genoemd.

Zijn republiekje heeft velden van olie en gas, een havenstad aan de Kaspische Zee en over het grondgebied loopt een belangrijke oliepijpleiding. Het ligt voor de hand dat er voor en na het geschaak in Tripoli gesproken zal zijn over olie en geld, net als in 2003 in Bagdad, toen Iljoemzjinov, vlak voor het begin van de oorlog, een van de laatste bezoekers was van Saddam Hussein.

De schaakwereld is niet blij met zijn diplomatie. Veel minder dan een grootmacht als de voetbalbond kan de schaakbond zich een dubieuze president permitteren. Voor de public relations van het schaken in het Westen is Iljoemzjinov sinds zijn aantreden als FIDE-president in 1995 een constante ramp.

De notaties van de partijtjes van vader en zoon Gadaffi zijn niet overgeleverd. Onze partij van de week werd maandag gespeeld in het Sigemantoernooi in Malmö, dat gewonnen werd door Anish Giri, Wesley So en Hans Tikkanen.

Jonny Hector-Wesley So, Malmö 2011

1. e4 e6 2. d4 d5 3. Pc3 Pf6 4. Lg5 Le7 5. e5 Pfd7 6. h4 0-0 7. Dg4 f6 8. Pf3 Na 8. Dxe6+ Kh8 9. exf6 (na 9. Dxd5 kan zwart het stuk veilig pakken met 9...fxg5) Pxf6 zou zwart een gevaarlijke voorsprong in ontwikkeling hebben. 8...Tf7 Ook 8...fxg5 9. hxg5 Txf3 10. gxf3 Pf8 lijkt goed speelbaar voor zwart. 9. exf6 Pxf6 10. Dg3 Pc6 11. 0-0-0 Df8 12. h5 Lb4 13. Lxf6 Txf6 14. Ld3 Ld6 15. Pe5 Txf2 16. Tdf1 Lxe5 17. dxe5 Txf1+ 18. Txf1 De7 Wit heeft aanvalskansen, maar het is niet eenvoudig er iets van te maken. 19. Lg6 Hector, een onstuimig aanvalsspeler, brengt een veelbelovend stukoffer. 19...hxg6 20. hxg6 Pd4 Dit paard komt net op tijd in de verdediging. 21. Tf7 Dd8 Hij moet de mogelijkheid Dg5+ in de stelling houden, anders wordt hij op h7 mat gezet.

Hier had wit zijn aanval moeten voortzetten met 22. Dg4. Na 22...Pf5 23. Dh5 Ph6 (niet 23...Dh4, want dan haalt wit met 24. Dh7+ Dxh7 25. Tf8+ Kxf8 26. gxh7 een nieuwe dame) 24. g4 De8 25. Tf4 is wits aanval nog lang niet voorbij. 22. Df4 Zo gaat het niet. 22...Pf5 23. g4 Ph4 Hier zou 23...Ph6 minder goed zijn, want na 24. g5 Pxf7 25. Dxf7+ Kh8 26. Df4 heeft wits minstens remise en misschien meer. 24. Txg7+ Met een torenoffer jaagt hij de koning naar de overkant van het bord, maar het levert niets op. Er zat weinig anders meer op. 24...Kxg7 25. Df7+ Kh6 26. Dh7+ Kg5 27. Dh5+ Wit heeft niet genoeg stukken om de zwarte koning te vangen. Na 27. Pe2 wint zwart met 27...Kxg4. 27...Kf4 28. Pe2+ Ke3 29. g5 Pf3 30. Kd1 Dxg5 31. Dh7 Kf2 De jager wordt prooi. Wit gaf op; hij gaat mat.