Rapper Ali B begint aan zijn tweede leven

Ali ‘B’ Bouali (29) gebruikt zijn succes sinds kort om ‘zijn’ hiphopscene een platform te geven zoals weinigen dat kunnen. En dat terwijl hij vijf jaar geleden bijna was gestopt met rappen. ‘Ik laat zien hoe ik in het leven sta.’

‘Ik had er na mijn tweede album Petje Af alles wel uitgehaald, dacht ik”, zegt Ali ‘B’ Bouali aan de telefoon vanuit zijn kleedkamer in Cultuurhuis Patronaat in Heerlen, waar hij een voorleesvoorstelling houdt van zijn theatershow Ali B geeft antwoord! Met die voorstelling trekt hij vanaf september langs de zalen. Diezelfde maand verschijnt zijn gelijknamige, derde album.

Dat album was er haast niet gekomen, vertelt hij. De 29-jarige rapper was in 2006 bijna met rappen gestopt, om zich volledig te richten op het theater en zijn andere activiteiten. „Ik wilde niet meer braggen en boasten (opscheppen) in mijn teksten om mijn onzekerheid te compenseren”, zegt Ali B. „Uiteindelijk heb ik een paar jaar geïnvesteerd om mezelf tekstueel en ritmisch beter te maken en mijn niveau op te krikken. Ik heb nu zoveel vette tracks liggen die ik niet uitbreng, terwijl ik vroeger niets weg durfde te gooien.”

Ali B was voor de buitenwereld al jaren de archetypische rapper maar in de scene waar hij vandaan komt, bleef de muzikale waardering voor hem lang achter bij zijn populariteit en zakelijke voorbeeldfunctie; Ali B beheert met zijn bedrijf SPEC zijn eigen carrière en tekende voor hitacts als neef Yes-R, rapper Darryl en r&b-zanger Brace. Hij is succesvol tv-maker, boegbeeld van talloze campagnes en een graag geziene gast in het theatercircuit.

Maar de artiest die in 2004 een stormachtige entree maakte en de Pop Prijs won, raakte de afgelopen jaren als rapper op de achtergrond. Ali B heeft zichzelf in die muzikaal wat stillere jaren als rapper opnieuw uitgevonden, vertelt hij nu. „Ik krijg nu uit de scene te horen: ‘Hé, Ali is gewoon aan het rappen!’ De mooiste reacties die ik lees op de muziek uit mijn tv-serie Ali B op Volle Toeren, is wanneer ze denken dat de rapper met wie ik werk al mijn teksten heeft geschreven. Of wanneer ze schrijven: ‘Het doet pijn om te zeggen maar Ali komt echt hard’, haha…”

Zijn nieuwe muzikale zelfvertrouwen is het resultaat van jarenlange studie naar oudere muziek, en intensieve samenwerking met de muzikanten van The Sleepless die in zijn tv-serie veelvuldig te zien zijn. „Ik wilde geen beats meer die door één producer gemaakt worden”, vertelt de rapper, „maar rijke producties waar door meer mensen veel tijd in is gestoken. Ik ben met ze aan het experimenteren geslagen… Mijn nieuwe album is daardoor veel muzikaler en heeft een strakke live-sound.”

Voor zijn tv-programma Ali B op Volle Toeren ontving hij vorige maand van de jury van de Nipkowschijf een onderscheiding vanwege „de originaliteit en de ontroeringsfactor van zijn programma”. Ali B legt in zijn TROS-programma een volgens het juryrapport „verrassende link” tussen rappers en zangers van het Nederlandse lied „die prachtig tot uitdrukking komt”.

Er was ook niemand die verbinding beter kon leggen dan Ali B, die al zijn hele carrière op een kruispunt staat. Hij stond met Marco Borsato in volle stadions (ze scoorden in 2004 samen de nummer-1-hit Wat zou je doen) en maakte een single met Frans Bauer (De leipe Bauer flavour). Maar hij nam ook een remix op voor zijn nummer Ghetto met de populaire Senegalees-Amerikaanse urban-artiest Akon, en besloot rapper te worden nadat hij de rauwe rapklassieker Moordenaar van de Amsterdamse rapgroep Osdorp Posse had gehoord.

„Ik ben altijd close geweest met allebei die werelden”, vertelt de rapper. „Maar ze konden nooit zo goed met elkaar omgaan.” Dat komt volgens Ali B omdat traditionele Nederlandse muzikanten rap vaak zien als ‘monotone opschepperij en geratel’ en veel rappers het oudere Nederlandse repertoire kwalificeren als ‘oubollige, rare muziek’.

In zijn tv-programma gaat Ali B met steeds een andere rapper op bezoek bij een oudere Nederlandse popartiest, en bewerken de artiest en de rapper elkaars nummer. Waar muziek op tv vaak invulling, afvalrace of formulepop is, zoomt de camera hier in op de non-verbale reacties die de muziek zelf losmaakt. Het is televisie die de kijker soms kippenvel geeft omdat het de muzikanten zichtbaar raakt.

Dat is wat Ali met het programma wilde bereiken, zegt hij: „Aan rappers bewijzen hoe mooi andere Nederlandse muziek kan zijn en vice versa hoe mooi hiphop kan zijn. Ik heb me in beide werelden moeten verdedigen om uit te leggen waarom ik het andere ook tof vond. Het is mooi als je dan gewoon kunt laten zien hoe die muzikanten elkaar kunnen inspireren.”

De waardering rond zijn tv-serie markeert een nieuwe fase in zijn carrière, waarin Ali B ook creatief en artistiek de vruchten lijkt te plukken van zijn aanstekelijk open houding. Hij nam voor de serie met andere rappers nieuwe versies op van Nederpopnummers als Brandend Zand van Anneke Grönloh en De Troubadour van Lennie Kuhr.

„Dat gaf me een vrijheid die geweldig is voor mijn ontwikkeling als rapper”, zegt Ali B „Zonder de tv-serie zou het ineens heel raar klinken, als ik zo’n nummer zou maken.” Het helpt, denkt hij, dat het publiek een deel van zijn ontwikkeling op tv heeft kunnen volgen. Een „triple win”-situatie noemt hij dat: „Ik laat zien hoe ik in het leven sta; inspireer mensen en leer zelf veel van die ontmoetingen.”

Ali B beseft dat hij de scene waar hij vandaan komt een heel nieuw platform kan bieden. Hij heeft de status en de bekendheid waarmee hij rappers als Fresku, Winne en Kleine Viezerik (zie inzet) ook buiten de directe doelgroep kan lanceren, en maakt daar met de tv-serie voor het eerst gebruik van. In het tweede seizoen komen straatrappers als Hef en RBDjan langs; scenefavorieten voor wie een plekje bij de TROS een nieuwe stap in hun carrière kan betekenen.

„Alles past precies in het plaatje waar ik mee bezig ben”, zegt de kersvers gelauwerde tv-maker. „En ik geniet daar meer van dan in het begin van mijn carrière, toen alles me maar overkwam.” Hij lacht: „Ik denk dat als de Ali van toen me nu zou zien, hij zou zeggen: ‘Ka-nôn-ne… jij moet in je vorige leven een mishandelde orang-oetan in het circus zijn geweest; dat je nu zoveel mooie dingen meemaakt.

Het nieuwe seizoen van Ali B op Volle Toeren wordt op dit moment opgenomen; uitzenddata zijn nog onbekend. De dvd en cd van het eerste seizoen zijn nu verkrijgbaar. In september begint de theatertour Ali B geeft antwoord! en verschijnt zijn gelijknamige derde album.