Overheidsschuld Spanje komt boven EU-norm

De totale Spaanse overheidsschuld is in het eerste kwartaal van dit jaar gestegen tot 63 procent van het bruto binnenlands product. Hiermee breekt Spanje voor het eerst door het plafond van 60 procent dat de Europese Unie stelt aan staatsschulden, zo blijkt uit cijfers die de centrale Banco de España gisteren heeft bekendgemaakt.

Spanje is niet de eerste EU-lidstaat die boven de 60-procentpuntgrens komt. De gemiddelde staatsschuld in de Unie ligt rond de 85 procent. De stijging is niettemin van belang, omdat Spanje een van de eurolanden is die gewantrouwd worden op de internationale kapitaalmarkten.

Deze week liep de onrust over Spanje bovendien opnieuw op doordat de Griekse schuldencrisis weer oplaaide. Het renteverschil tussen tienjarige Spaanse staatsobligaties en de toonaangevende Duitse tienjarige ‘Bund’ steeg sinds maandag met 14 procent. Donderdag bedroeg deze zogenoemde spread 270 basispunten, het hoogste niveau van dit kalenderjaar. Vorige maand waarschuwde de gouverneur van de centrale bank nog dat een verschil van 200 basispunten onhoudbaar is voor Spanje.

Tot 2008 hanteerde Spanje een begrotingsoverschot, waardoor het de crisis inging met een lage staatsschuld. In reactie op de kredietcrisis voerde het de uitgaven echter op, waardoor het 2009 afsloot met een begrotingstekort van ruim 11 procent. Door de Griekse schuldencrisis brak begin 2010 zodoende ook over Spanje paniek uit en werd het land gedwongen tot strenge begrotingsmaatregelen. Het tekort werd teruggebracht tot 9,2 procent en zal dit jaar nabij de 6 procent eindigen.

Dat desondanks onrust blijft bestaan is vooral te wijten aan de onzekerheid over de financiële situatie van lagere overheden en de spaarbankensector. In het gedecentraliseerde Spanje zijn regio’s en gemeentes verantwoordelijk voor veel openbare voorzieningen. Tijdens de vastgoedhausse hadden ze voldoende inkomsten om die te financieren, maar sinds de crisis niet meer. Vele hebben zich diep in de schulden gestoken.

Over de spaarbanken (caja’s) leven zorgen wegens de hoge schuldenlast van de Spaanse huishoudens en bouwsector. Onduidelijk is in welke mate de overheid de caja’s zal moeten steunen bij het afschrijven van vastgoedverliezen. In de financiële sector wordt met spanning uitgekeken naar de beursgang van Bankia, een groep spaarbanken rond de belangrijke Caja Madrid. Deze zou half juli zijn, al klonken deze week geruchten dat Bankia wegens de Griekse crisis tot na de zomer wil wachten.