Drie dagen moe na solorecital

Zondag speelt de Russische meesterpianist Jevgeni Kissin Liszt in het Concertgebouw. Over muziek praten vindt hij moeilijk, maar begin niet over het Midden-Oosten.

„Over muziek praten is net zo onmogelijk als praten over je geliefde.” Die uitspraak van Dmitri Sjostakovitsj haalt pianist Jevgeni Kissin (39) in interviews graag aan. Ook vrijdagochtend, in een lounge hoog in het Okura Hotel, houdt de bedachtzame Kissin het beknopt als het gaat over zijn Liszt-recital.

„Ik eer zijn tweehonderdste verjaardag met een wereldtournee geheel gewijd aan zijn muziek. Ik ben al in de VS geweest en ga later dit jaar nog naar Azië en Australië.” Was het moeilijk een keuze te maken uit Liszts enorme pianorepertoire? „Nee, in het geheel niet. Ik koos enkele van mijn favoriete stukken. Natuurlijk speel ik de grote Sonate in b, daar kun je gewoon niet omheen. Dat stuk speelde ik twaalf jaar eerder ook, men zegt dat mijn interpretatie veranderd is. Hoe? Geen idee.”

Dan schiet hem te binnen dat hij onlangs een opname hoorde van zijn legendarische concert in Moskou in 1984. Kissin was 12, soleerde in de twee pianoconcerten van Chopin en brak internationaal door. „Onlangs speelde ik wederom het Tweede pianoconcert. Toen ik uit nieuwsgierigheid die oude versie beluisterde, was ik verrast over het enorme verschil. Ik speelde toen alles veel sneller dan nu. Logisch, ik heb inmiddels veel meer uit te drukken dan als kind.”

Zijn ronde, open gezicht geeft de in Parijs woonachtige Kissin nog altijd een jeugdige uitstraling, al steken grijze haartjes uit zijn karakteristieke opwaartse haardos. Ooit was hij het Russische wonderkind dat al op eenjarige leeftijd melodieën nazong, na twee jaar piano speelde, en mede dankzij de levenslange coaching van pedagoge Anna Pavlovna Kantor uitgroeide tot een formidabel meesterpianist. Met zijn romantische Chopinspel bracht hij Herbert von Karajan tot tranen. Zonder aan een concours deel te nemen veroverde Kissin met zijn dramatische interpretaties en duizelingwekkende techniek de wereldpodia.

In seizoen 2009-2010 vond hij het wel eens tijd voor een sabbatical. „Ik wilde meer wandelen, lezen, vrienden spreken, een beetje reizen en ook studeren. Er is niets mysterieus gebeurd, men geeft aan momenten in het leven van een artiest veel te snel een bijzondere betekenis. Mijn eerste concert na die periode verschilde niet van de concerten daarvoor.” Kissin gunt zichzelf toch al een rustige agenda. „Liefst kom ik na een solorecital minstens drie dagen bij, mentaal ben ik dan helemaal uitgeput. Met pianoconcerten, die slechts een halve avond in beslag nemen, werkt dat natuurlijk anders.”

Sinds enkele jaren profileert de Joodse pianist zich nadrukkelijk in het debat rond het Midden-Oostenconflict. Eind 2009 stuurde Kissin een open brief naar de BBC, waarin hij de Britse omroep bevooroordeelde verslaggeving verweet, en hij zelfs een vergelijking maakte met de antisemitische propaganda van de Sovjet-Unie. Op zijn website en fansite staan over misstanden in Palestijnse gebieden en Arabische landen.

„Ik zal dit complexe onderwerp zo nauwkeurig en compact mogelijk uiteenzetten,” verzucht Kissin. Maar spreken over politiek blijkt eenvoudiger dan over muziek. Er volgt een gepassioneerd, ononderbroken exposé waarin Kissin uitgebreid citeert uit diverse publicaties.

Hij vertelt hoe Israël in zijn jeugd in de Sovjet-Unie steevast als de grote vijand werd afgeschilderd. „Ik veronderstelde dat de Westerse media een objectieve lijn volgden. Maar gaandeweg merkte ik hoe de verslaggeving in Groot-Brittannië eveneens bevooroordeeld was. Waarom mogen er wel Arabieren in Israël wonen, maar is de wereld te klein als Israëliërs naar Palestijnse gebieden verhuizen? De Russische ambassadeur in Israël Alexander Bovin, die geen druppel Joods bloed in de aderen had, schreef dat de Palestijnen veel minder afspraken nakwamen dan Israël. En zo zijn er nog veel meer feiten die in het Westen onderbelicht blijven.” Over de toekomst is hij somber. „Daniel Barenboim stelt dat de volken desnoods tegen hun wil moeten samenwerken, dan volgt vrede vanzelf. Wie heeft geleefd onder het communisme, weet wel beter.”

Jevgeni Kissin speelt zondag 19 juni Liszt in het Concertgebouw Amsterdam. Info: www.concertgebouw.nl