Verplicht aflossen voor nieuwe kopers

De grootste hypotheekbank van Nederland wil een breed akkoord voor een ommekeer op de woningmarkt: verplicht aflossen in dertig jaar. Wat houdt het plan voor deze ‘oerhypotheek’ in?

Misschien loopt het feest van de aflossingsvrije hypotheek na de zomer ten einde. Al in september hoopt Rabobank-topman Piet Moerland met andere Nederlandse banken afspraken te hebben over verplichte aflossing. Op termijn zou er dan maar één hypotheek overblijven voor iedereen: de aloude annuïteitenhypotheek waarbij de gehele schuld tijdens de looptijd moet worden afbetaald.

Huizenkopers zullen niet langer boven hun stand kunnen leven. Dag mooie jaren dertig woning die eigenlijk te duur is voor een starter op de woningmarkt. Dag riant buitenhuis dat nu nog net te betalen is met een tophypotheek. Het doel van de Rabobank is een nationaal akkoord tussen banken en overheid om de stilstaande woningmarkt in beweging te krijgen.

Hoe zou de ‘oerhypotheek’ de woningmarkt in beweging moeten brengen?

Bij een annuïteitenhypotheek betalen kopers maandelijks een vast bedrag en lossen ze de gehele hypotheek binnen de looptijd af. De overheid bespaart hiermee op fiscale renteaftrek omdat er uiteindelijk minder rente wordt betaald. Het geld dat de overheid zo bespaart, zou ruimte geven om de overdrachtsbelasting (6 procent van de koopsom) te ‘herzien’. Afschaffing van deze belasting zou met name starters moeten stimuleren om een huis te kopen.

Wat zit erachter? Waarom zouden de banken moderne varianten als de beleggingshypotheek, de spaarhypotheek en de aflossingsvrije hypotheek willen afschaffen?

Moerland gebruikte gisteren ongebruikelijke woorden als bestuursvoorzitter van de grootste hypotheekverstrekker van Nederland. Hij sprak van het oplossen van een „maatschappelijk vraagstuk” en noemde aflossen „een deugd”.

Wat banken zouden verliezen is de provisie die ze verdienen op de financiële producten die ze nu verkopen bij bijvoorbeeld een beleggings- of een spaarhypotheek.

Maar wat banken zouden winnen is meer eigen vermogen om geld mee te verdienen, omdat er sneller en meer wordt afgelost. Banken zouden ook profiteren van een economische impuls door meer beweging in de woningmarkt. Verder dringt Moerland aan op versoepeling van normen voor hypotheekverstrekkers, terwijl die in augustus juist strenger worden door de nieuwe Gedragscode Hypothecaire Financiering.

Wat zou het betekenen voor starters en huizenbezitters? Blijft de hypotheekrenteaftrek gewaarborgd?

Het plan zou gelden voor starters en „nieuwe hypotheken”, zegt de Rabobank. Of aflossen ook verplicht zou worden voor mensen die hun hypotheek willen oversluiten, moet nog worden uitgewerkt.

Meer aflossen, betekent gemiddeld een hogere maandlast. De maandelijkse lasten van starters zouden 15 procent stijgen, heeft de Rabobank berekend. De herziening of afschaffing van de overdrachtsbelasting zou met name deze groep moeten compenseren.

De overheid zou de hypotheekrenteaftrek voor de langere termijn moeten vastleggen. Maar het voordeel van de renteaftrek wordt kleiner, omdat bij een annuïteitenhypotheek minder wordt betaald.

Wat doet het met de huizenprijzen? Niet veel, zegt de Rabobank. Geleidelijke invoering zou het effect op de woningmarkt moeten dempen. Op termijn verwacht de bank een daling van de prijzen. Misschien compenseert het ene onderdeel het andere: beperking van de renteaftrek zal de huizenprijzen doen dalen, afschaffing van de overdrachtsbelasting zal de koopprijzen juist doen stijgen.”

Hoe zeker is het plan eigenlijk?

„Onder de Nederlandse banken is „breed draagvlak” voor verplicht aflossen, zei Moerland gisteren tijdens een persconferentie. Binnen de Nederlandse Vereniging van Banken is het voorstel besproken, maar het is „absoluut nog niet uitgewerkt”, aldus een woordvoerder van ABN Amro. De ING spreekt van „een optie” en zint op een „brede en integrale aanpak” van de huizenmarkt.

De toezichthouder, de Autoriteit Financiële Markten, wil inhoudelijk nog niet reageren, zegt een woordvoerder. Wel voelt de AFM wat voor het vereenvoudigen van het hypotheekstelsel en voor het terugdringen van het risico op restschulden. Minister Jan Kees de Jager van Financiën wil nog niet reageren.

Wat vindt de Vereniging Eigen Huis?

De VEH vindt de timing „ongelukkig” omdat de regels voor hypotheekverstrekkers per 1 augustus juist strenger worden. De consument is al onzeker en „slechte berichten” over de woningmarkt vergroten het vertrouwen niet, aldus de VEH. Ook hekelt de vereniging het feit dat de hypotheekrenteaftrek „via de achterdeur” wordt verminderd. Maar wie weet werkt het op de lange termijn.