Ongezonde celgroei weg door HPV-vaccin

Het HPV-vaccin tegen baarmoederhalskanker voorkomt ook in de praktijk het ontstaan van cellen die tot kanker uitgroeien. Dat is voor het eerst aangetoond in Australië. Australië was in 2007 een van de eerste landen met een grote vaccinatiecampagne tegen HPV-infecties bij meisjes en jonge vrouwen.

HPV-vaccinatie is in Nederland later ingevoerd, in 2009, en was heftig omstreden. In het eerste jaar haalde nog niet de helft van de meisjes en pubers van 12 tot 19 jaar de beschermende serie van drie prikken. Na een herhalingscampagne in 2010 heeft nu iets meer dan de helft van de opgeroepenen de prikken gehaald.

De weerstand ontstond door wilde verhalen over gevaren van het vaccin, maar een van de serieuzere kritieken was dat nooit was aangetoond dat het HPV-vaccin werkelijk baarmoederhalskanker voorkomt. Dat was moeilijk, omdat (zeldzame) baarmoederhalskanker doorgaans pas tien tot twintig jaar na een (veelvoorkomende) HPV-infectie ontstaat. Vaccinproducenten en overheden wilden daar niet op wachten.

Vrijwel iedereen loopt een seksueel overdraagbaar humaan papillomavirus (HPV) op in de eerste jaren van het seksueel actieve leven. Het vaccin is het effectiefst als het voor de eerste besmetting wordt gegeven. In Australië kregen in 2007 meisjes en vrouwen van 12 tot 26 jaar het vaccin aangeboden.

Baarmoederhalskanker en de voorloperstadia daarvan worden zichtbaar als een vrouw een uitstrijkje laat maken van de baarmoederhals. In Nederland krijgen 30-jarige vrouwen een eerste uitnodiging voor een uitstrijkje, in Australië begint die screening bij 18-jarigen. Door de uitslagen van 4 miljoen vrouwen in de provincie Victoria uit de perioden voor en na het vaccinatiebegin te vergelijken zagen de onderzoekers dat onder de vrouwen tot 20 jaar het aantal verontrustende uitstrijkjes inmiddels afneemt. Het verslag van het onderzoek is vandaag gepubliceerd in The Lancet. Onder de achttienjarigen was de afname 40 procent, waarmee het grootste effect is te zien is in de leeftijdscategorie waarin de meeste vrouwen waren gevaccineerd.