'Iedereen gaat kijken hoe we NHM-taak uitvoeren'

Openluchtmuseum-NHM

De opdracht om de vaderlandse geschiedenis te presenteren ging onverwacht naar het Openluchtmuseum in Arnhem. „We maken haast met ons digitaliseringsplan.”

„Ja, dat kwam wel als een verrassing”, bekent Pieter-Matthijs Gijsbers, directeur van het Nederlands Openluchtmuseum (NOM). Vorige week donderdag kreeg hij van staatssecretaris Zijlstra van Cultuur te horen dat zijn museum de taken van het Nationaal Historisch Museum kreeg toegewezen.

Gijsbers: „Verrassend was vooral de breedte van de opdracht, zeker in combinatie met de aanwijzing dat we met het Nederlands Centrum voor Volkscultuur in Utrecht een topinstituut voor immaterieel erfgoed en volkscultuur moeten vormen.”

Het Openluchtmuseum moet, schrijft staatssecretaris Zijlstra, „op digitale wijze de Nederlandse geschiedenis” presenteren, voor 1,5 miljoen euro per jaar. Met het NHM wordt gesproken over „welke activiteiten en producten het in dat verband aan het NOM wil overdragen”, stelt Zijlstra ook. Verder moet het museum „een materiële presentatie” ontwikkelen van de canon van de Nederlandse geschiedenis, samen met het Rijksmuseum, voor een 0,5 miljoen euro per jaar.

Gijsbers probeert het hoofd koel te houden. Ja, de opdracht is welkom, maar hij benadrukt dat het museum alleen is gevraagd „plannen te maken” en dat er vervolgens een „toetsmoment” komt. „Hoe we de canon gaan presenteren weten we ook echt nog niet.”

Wat dacht u toen u hoorde dat het NHM-project naar u ging?

„Dat is niet mis, dacht ik. En ik dacht pragmatisch. We werken aan een visie voor het museum, dat volgend jaar honderd jaar bestaat. Met dit pakket erbij is er werk aan de winkel. Bovendien weet je door de voorgeschiedenis van het NHM dat iedereen gaat meekijken hoe wij deze taak gaan uitvoeren. Er zal op ons gelet worden.

„Dat de opdracht voor het verbeelden van de geschiedenis bij ons terecht komt, is natuurlijk opmerkelijk. Zijlstra heeft in het Kamerdebat vorig jaar gezegd dat áls er geld zou komen voor een gebouw dat geld voor een gebouw in Arnhem zou zijn. Kennelijk heeft hij in die lijn door geredeneerd.”

Gaat u de gelauwerde website van het NHM overnemen?

„We weten nog niet of we dat willen. En of dat kan. Ons is gevraagd een digitaal platform te ontwikkelen dat voorziet in een behoefte. Dat gaan we doen. Het NHM is eigenaar van zijn website. Zij moeten beslissen wat ze daarmee willen. Maar als consument zeg ik: het NHM heeft een prachtige site.”

Als hoeder van de volkscultuur staat het Openluchtmuseum ver af van de digitale aanpak van het NHM. De visitatiecommissie maande u onlangs tot beleid op dat punt.

„Dat heeft u goed gezien. Dat stagneerde de laatste jaren, maar we maken dan ook haast met het ontwikkelen van digitaliserings- en ict-plannen. Het belang is alleen maar toegenomen.

„Onze website is overigens voldoende informatief en effectief. Hij wordt ook veel gebruikt. Het NHM volgde een eigen digitale koers. Wij gaan eerst nadenken over wie we willen bereiken en welk verhaal we willen vertellen.”

Hoeveel van de vijftig vensters van de canon biedt uw museum al? Spinoza, Willem Drees, Aletta Jacobs?

„Spinoza draag ik dagelijks in mijn hoofd mee. Maar wij tonen bijvoorbeeld een Molukse barak uit het Brabantse Lage Mierde, met films en beelden uit het dagelijks leven. [zie ook kader] Zo raak je aan het historisch fenomeen ‘migratie’ en aan grote internationale geschiedenis. Maar er staat geen bordje bij dat het venster 13 uit de canon is.”

Uw museum heeft gekozen voor indeling op thema’s. Nu moet u de canon in een vaste opstelling tonen. Druist dat in tegen uw beleid?

„Ik heb niet begrepen dat we per se alle vijftig vensters hoeven te laten zien. De richtlijnen zijn niet zo strak. Volgens de samenstellers is de canon een leidraad die ruimte laat voor een eigen invulling.

„Onze jaarthema’s, dit jaar ‘Hollandse nieuwe’, zijn accenten die we leggen over de bestaande opstelling heen. Bij ons maakt de bezoeker fysiek contact met de geschiedenis.”

De visitatiecommissie rapporteerde ook parkeerproblemen. Wordt dat opnieuw een struikelblok?

„Maakt u zich geen zorgen. Bij drukke dagen parkeren mensen in de berm. Dat kunnen we oplossen door een herschikking van het terrein. Het is geen groot issue.”