Dancefestivalletjes voor vrienden alleen

Jongeren geven minder om massa en grote namen.

Zij willen liever goedkope kaartjes en een intieme sfeer.

„Aan het einde van de busbaan naar links en dan helemaal doorlopen tot onder het spoor”, instrueert Leo Melcherts (29). Bij station Sloterdijk staat een oude tram. Melcherts en zijn vrienden organiseerden er afgelopen weekend de eerste editie van Trammeland. „Ik fietste langs en dacht, hier moet een feest worden georganiseerd. De trein rijdt boven je hoofd voorbij, dat geeft een underground vibe”, zegt Melcherts.

Met een oranje zonnebril, klimt hij even later als dj True Identity achter de draaitafels. Rook verzamelt zich tussen de dikke pijlers beneden. De eerste bezoekers betreden aarzelend het festivalterrein. Vrienden worden gealarmeerd met de mobiel. Er is een nieuw festival bij Sloterdijk!

Trammeland is niet het enige kleinschalige initiatief dat door vrienden met een draaihobby uit de grond wordt gestampt. „Het aantal kleine festivals explodeert”, zegt Darko Esser, die al tien jaar als dj en programmeur meedraait in het vak. Source, een Utrechts technofestival, heeft het aantal kleinere festivals in de periode voor juli geteld. Het zijn er al 34 meer dan vorig jaar, zegt hij. Opvallend vaak wordt er techno gedraaid. Het bezoekersaantal varieert van een paar honderd tot 2.000, de gemiddelde leeftijd ligt rond de 25 jaar. Waarom komen er steeds meer kleine festivals bij?

De nieuwe festivalgolf heeft te maken met het volwassen worden van de housescene. „House krijgt steeds meer aanhang, dus komen er ook meer kleine initiatieven bij”, zegt Arne van Terphoven, hoofdredacteur van CJP Magazine en auteur van Door! Dance in Nederland en Het Festivalgevoel. Ook rondom Groningen, tot voor kort dancefestival vrij, dreunt deze zomer de beat door het weiland. „Muzikale vernieuwing begint nou eenmaal niet op het platteland”, zegt Van Terphoven.

„Massa is over”, zegt Bas Delmee, jongerensocioloog en trendonderzoeker bij YoungWorks. Begin jaren negentig waren Mysteryland en Dancevalley de eerste dancefestivals in Nederland. Twintig jaar later trekken zij 60.000 bezoekers per keer. De grote events worden ook nog druk bezocht, maar jongeren kiezen vaker voor klein. Een reactie op de ‘vercommercialisering’ van grote festivals, zo verklaart de Amsterdamse Nachtburgermeester Isis van der Wel de wildgroei aan initiatieven. „In Nederland trekken kleine festivals een verfijnder publiek. Mensen die met elkaar iets unieks willen beleven.”

En dat unieke gevoel is belangrijk voor veel jongeren. Aan de festivals en artiesten die zij ‘leuk’ vinden op Facebook, ontlenen ze deels hun identiteit, zegt trendwatcher Delmee. „Vroeger was er alleen budget om een grote naam te promoten, zoals de Rolling Stones. Door de opkomst van internet en social media, heeft iedereen een podium. Jezelf associëren met een massafestival of mega-artiest, is niet meer spannend.” Dus gaat iedereen op zoek naar zijn niche. „Het is zo jammer dat veel grote festivals patsen met bekende namen uit het buitenland. Wij willen echt vechten voor de Nederlandse export. Anders wordt het zo’n uitverkoop. Bij ons kom je weinig burgertrutten tegen”, zegt Niels Modderkolk (28) van Vrijbuiters, een collectief dat ‘guerrilla raves’ organiseert, zoals de kaping van de NDSM-pont met bakfiets en soundsysteem vorig jaar.

De opkomst van sociale media verlaagt ook de drempel voor initiatiefnemers om te beginnen met hun eigen evenement. „Jong talent wil niet afhankelijk zijn van grote podia en labels om door te breken. Zij maken een Facebook-pagina, regelen een vergunning en gaan zelf aan de slag”, zegt Modderkolk.

De keuze voor klein is ook praktisch. „Voor Dancevalley en Mysteryland moet je naar de polder. Enorm gedoe met bus en trein. Naar Source spring ik even op de fiets en ik ben ook een stuk sneller op de after”, zegt CJP Magazine-hoofdredacteur Van Terphoven.

Onbekende namen, geen marketingkosten en dichtbij huis. Bijkomend voordeel van de kleinschaligheid is de lage toegangsprijs. De meeste festivalletjes duren één dag en een kaartje kost tussen de 15 en 30 euro. Ter vergelijking, een dagje Mysteryland kost zo’n 75 euro. „Dat geeft het meteen een geforceerde sfeer, zo van we moeten het nu dus heel leuk hebben met zijn allen in deze tent”, schetst Ivo (25), die daarom Trammeland verkoos boven R909, de techno spin off van dancefestival Loveland. Sommige feestgangers gaan vanwege de financiën zelfs liever ‘op festival’ dan met vakantie, zegt CJP Magazine hoofdredacteur van Terphoven.

Sommige festivals worden bewust klein gehouden. Voor vrienden en door vrienden, zo omschrijft Bas Engels (24) van Shoeless zijn blotevoetenfeestje. „Als mensen hun schoenen uitdoen, voelen ze zich meteen thuis. Er draaien meestal vrienden of bekenden. De bar opbouwen, versieren, dat doen we allemaal zelf. Dat gevoel wil ik graag vasthouden. Ik houd de website bewust een beetje rommelig.” Om die reden hanteert Gasten zonder Grenzen (GZG), een collectief dat sinds 2004 warehouse raves organiseert, zelfs een strikt mediabeleid. Hun eerste en enige interview gaven de techno twintigers in 2009. „Als je je verhaal zo duidelijk ziet opgeschreven, gaat er toch iets van de magie verloren. Ook Robert Bolwerk van Stichting Henk, die deze zomer voor de tweede keer Henk op de Helling organiseert geeft geen interviews. Engels relativeert: „De ene keer is een klein festival onder de brug leuk, de andere keer staat er een rotte dj te draaien of heb je een verkeerd pilletje geslikt. De ervaring wisselt per keer.”