Aanslag op hoofdkwartier beschaamt politie Nigeria

De Nigeriaanse autoriteiten hebben geen passend antwoord op de opstand van de islamitische sekte Boko Haram. Noord-Nigeria glijdt af in een cyclus van geweld.

Bij een zelfmoordaanslag op het nationale hoofdbureau van politie in de Nigeriaanse hoofdstad Abuja zijn tenminste twee mensen omgekomen. De islamitische sekte Boko Haram heeft de aanslag opgeëist.

Donderdagmiddag ontplofte op het parkeerterrein van het politiebureau een krachtige bom die gebouwen in de omgeving, waaronder het Hilton hotel, deed schudden. Enkele uren later kwamen vier kinderen om bij een aanslag op een kerk in het noordoostelijke Damboa. Ook daar wordt Boko Haram verdacht. Nigeria kwam de afgelopen jaren vooral in het nieuws door aanslagen van militanten in de zuidelijke olierijke regio de Delta. De Delta kent na een vredesakkoord nu een periode van relatieve rust. Het terroristische geweld komt nu uit het noorden. Het is de eerste keer dat het om een zelfmoordaanslag zou gaan.

Sinds enkele maanden ontploffen er vrijwel iedere week bommen in het door overwegend moslims bewoonde Noord-Nigeria, waar 70 van de 140 miljoen Nigerianen leven. De aanslag op het hartje van het veiligheidsestablishment, het nationale hoofdbureau van politie in de hoofdstad Abuja, toont opnieuw dat politie en leger geen passend antwoord hebben op de opstand van Boko Haram. „De veiligheidstroepen staan voor schut”, reageert een diplomaat in Abuja op de aanslag, „ze raken de controle over het noorden kwijt. En het brengt zeker de zojuist beëdigde president Goodluck Jonathan in verlegenheid”. Jonathan bood onlangs Boko Haram vredesoverleg aan, terwijl het hoofd van de politie beloofde de sekte te zullen uitroeien.

Westerse ambassades maken zich grote zorgen. Twee grote ambassades in Abuja hebben ieder meer dan honderd man veiligheidspersoneel ingezet om alleen de situatie in het noorden nauwgezet te volgen. Ze hebben aanwijzingen voor contacten tussen Boko Haram en in de Sahara actieve groepen die zijn verbonden met Al Qaeda. Boko Haram was aanvankelijk alleen actief in de noordoostelijke deelstaat Borno maar heeft zijn activiteit de afgelopen weken uitgebreid naar naburige deelstaten.

„Boko Haram gebruikt steeds betere technieken”, vertelt een diplomaat. Ze richten hun aanslagen tegen overheidsfunctionarissen en geestelijken die een gematigde toon aanslaan. Zo groot is de vrees voor aanslagen dat in Maiduguri, hoofdstad van Borno, inwoners na hun werk naar huis snellen, de straten zijn er na acht uur verlaten. De afgelopen jaren verschoof de politieke en economische macht in Nigeria van het noorden naar het zuiden. Binnen de regeringspartij leidde de verkiezingen van de zuidelijke president Jonathan tot grote ruzies, en volgens sommige bronnen kan de aanslag daar een gevolg van zijn. Er bestaat een diepe sociale crisis in het noorden, met een hoge werkeloosheid onder jongeren. In sommige steden, zoals in het tien miljoen inwoners tellende Kano, is naar schatting tien procent bedelaar. Waarnemers zien dit als een voedingsbodem voor groepen als Boko Haram.

Het islamitische noorden van Nigeria kent een lange geschiedenis van sektes en heilige oorlogen. Begin negentiende eeuw begon de prediker Shehu Usman dan Fodio een jihad. Hij vestigde in 1807 het kalifaat van Sokoto, dat het noorden verenigde in een islamitische staat. Sindsdien is Noord-Nigeria vele malen geplaagd door sektarische opstanden.

Twee jaar geleden was het de beurt aan Maiduguri. Boko Haram leider Mohammed Yusuf voerde een eigen leger aan, hij stond aan het hoofd van een ziekenhuis, een moskee en een school en hij organiseerde kredietprogramma’s voor jongeren. Hij predikte tegen westerse decadentie en westers onderwijs en tegen corruptie in de Nigeriaanse politieke elite. De aanhang onder jongeren van Yusuf nam zulke grote vormen aan dat hij, net als Usman dan Fodio 200 jaar geleden, dacht de staatsmacht te kunnen overnemen. Aanhangers van Mohammed Yusuf openden in 2009 het vuur op politiebureaus en andere overheidsgebouwen, het leger sloeg keihard terug en vermoordde de Boko Haram leider.

Sindsdien is het gebied in een cyclus van geweld geraakt waarbij de Nigeriaanse veiligheidstroepen het steeds moeilijker hebben de wraakacties van Boko Haram te bestrijden.