Aan de intenties lag het niet

Een nieuw muziekgebouw in Amsterdam-Oost verkeert in grote problemen. Hoe kon het zo ver komen? Soms gaat er iets mis. Bij MuzyQ ging alles mis.

Het is zijn kindje dat nu dreigt te verdrinken. En hij, Robin Lemmers, vader van dit „monsterlijke gedrocht”, is het aangeschoten wild. Lemmers, oprichter van muziekcentrum MuzyQ in Amsterdam, wordt er haast cynisch van. En achterdochtig. Wat voor foto komt er boven dit artikel? Die van een vol muziekcentrum? Een leeg muziekcentrum? Maakt alles uit.

Waarheden zijn er in dit stadium niet meer te halen – het moddergooien is al achter de rug. De gemeente, de concurrent, Lemmers zelf; iedereen is partij, heeft zijn eigen belang. Staat het ambitieuze project werkelijk voor 80 procent leeg? Was er mismanagement? Tunnelvisie? Ligt de schuld bij de oprichter? De gemeente? De veranderende markt? Valt het allemaal wel mee?

Waar het nu om gaat is de beeldvorming, de beslissende fase. De andere stadia in de levenscyclus van elk nieuw cultureel centrum zijn al doorlopen: gemeente wil cultureel paradepaardje in nieuwe wijk. Enthousiastelingen zetten schouders eronder. Plannen worden rooskleurig voorgesteld om er vaart achter te zetten. Gemeente gaat akkoord. Verkiezingen. Nieuw gemeentebestuur zet vraagtekens bij besluit van vorig. Vertraging. Aannemers willen meer geld. Nog meer vertraging. Gebouw staat er. Alle energie is verloren in de stenen waardoor over exploitatie nog te weinig nagedacht. Verlies.

Vele nieuwe poptempels en schouwburgen gingen op die manier langs de afgrond. Soms haalt het gebouw de eindstreep en lijkt het over de gebruikelijke exploitatiedip heen, maar gaat het door alle negatieve publiciteit alsnog failliet.

Muziekcentrum MuzyQ, opgeleverd in 2009, zou hetzelfde kunnen overkomen. Het heet nu ‘probleemstudio’, ‘financieel debacle’. ‘Project van circa 30 miljoen verprutste euro’s’, sinds weblog GeenStijl deze week alle raadsstukken erover naar buiten bracht. Crisisberaad in stadsdeel Oost volgde, het stadsdeel stond garant voor het muziekgebouw. Nog deze week besloot het stadsdeel het over te nemen. Kosten: 27,3 miljoen euro. Marktwaarde: 14 miljoen. Of MuzyQ nu gered is, is de vraag.

Maar met de intenties was echt niets mis, bezweert Lemmers. Hij houdt van muziek zoals anderen van eten. Een liefhebber verfijnt zijn smaak. Al in de jaren tachtig, de nederpoptijd met zijn opkomende bandjescultuur, ergerde hij zich als drummer aan de nuffige oefenruimtes waarin hij speelde. Kleine keldertjes waarin het geluid zo hard weerkaatste dat het na twee uur repeteren pijn deed aan je oren.

Met de economische voorspoed begin jaren negentig zag hij kansen. Wijken werden opgeknapt en de politiek wilde af van oefenruimtes op gehorige, illegale plekken. Lemmers, werkzaam in de muziekindustrie, zag het voor zich: een groot, multifunctioneel muziekcentrum met perfecte oefenruimtes, bedoeld voor pop- en jazzbandjes, ensembles en professionele orkesten. Een gebouw met kantoren voor de muziekindustrie en een café met goed eten.

Als publiekstrekker van de nieuwe wijk Oostpoort zag het stadsdeel er wel brood in. Het kon goedkoop in een oud schoolgebouw, maar dat plan ketste af. Ook nieuwbouw bleek rendabel, aldus rapportages in 2004. Zonder subsidies, maar met een bankgarantie van het stadsdeel, begon Lemmers aan het avontuur.

Al snel was er tegenslag. De toenmalig architect, een goede vriend van Lemmers, overleed. Aannemers bleken niet te vertrouwen. Het staal was niet gecertificeerd en het hout niet duurzaam, zoals door de aannemer beloofd. En tientallen meters damwand moesten eruit, maar bleken vastgenageld in de zes meter diepe kelderbak. Er moest in het gebied worden gesaneerd, waardoor de grondprijs steeg. De economische crisis kwam. Van de 150 aanmelders voor vaste huur tekenden er twee een contract. Ook bleef de ontwikkeling van de omgeving ver achter.

En zo kreeg Lemmers in 2009 de sleutel van een gebouw midden op een kaal terrein. Geld om het muziekcentrum op de kaart te zetten, zegt Lemmers, was er niet meer. Huur is nooit betaald. Vooral ’s ochtends staan veel oefenruimtes leeg.

De problemen had Lemmers kunnen zien aankomen, zeggen critici. Er waren genoeg oefenruimtes in de omgeving. Het aanbod van beginnende bandjes is al jaren tanende. Liever maken mensen nu thuis op de computer muziek. Ook raakten bandjes hun podia kwijt, nu cafés liever een goedkopere dj inhuren. Anderzijds, zegt Lemmers, is MuzyQ sinds de crisis onder professionele muzikanten juist gewilder.

Maar het muziekcentrum heeft gewoon meer tijd nodig, zegt Lemmers. „Het is nu een zwaar beladen vliegtuig met een te korte startbaan.” De vraag is of MuzyQ die tijd nog zal krijgen. Dit voorjaar trad Lemmers terug als algemeen directeur. Hij zag geen andere oplossing dan plaatsmaken voor een nieuw bestuur. Intussen onderzoekt het stadsdeel een mogelijke verkoop.

Geloof in het concept heeft Lemmers altijd gehouden. En er is nog hoop, er komen nog steeds nieuwe huurders bij. Zoals per september Powned, de omroep van GeenStijl.