Zwendelaar geeft stervend dorp weer hoop

A l’origine

Regie: Xavier Giannoli. Met: François Cluzet, Emmanuelle Devos, Gérard Depardieu. In: 4 bioscopen.****

Fransen zijn goed in het maken van sterke films die zijn gebaseerd op waargebeurde verhalen over leugenaars. In 1993 hield ‘de zaak-Romand’ Frankrijk in zijn greep. Jean-Claude Romand hield achttien jaar voor zijn gezin en vrienden de schijn op dat hij een alom gerespecteerd cardioloog was. In werkelijkheid doolde hij werkloos rond. Toen zijn bedrog dreigde uit te komen, vermoordde hij zijn vrouw en kinderen.

Emmanuel Carrère schreef er het boek L’adversaire over dat in 2002 werd verfilmd door Nicole Garcia. Een jaar eerder had het Laurent Cantet (Entre les murs, 2008) geïnspireerd tot het maken van L’emploi du temps (2001). In die film ‘speelt’ de hoofdpersoon dat hij een zakenman is en vraagt hij zijn vrienden te investeren in een niet-bestaand project.

Ook Xavier Giannoli’s A l’origine is gebaseerd op een waargebeurd verhaal over iemand die zich voordoet als iemand anders. Aardig detail: zowel François Cluzet als Emmanuelle Devos had dragende rollen in L’adversaire. In A l’origine is de sterk spelende Cluzet de sjoemelaar Paul, die het met veel list en bedrog lukt een lucratief handeltje te drijven in gestolen bouwmateriaal. Maar als hij de stilgelegde aanleg van een weg onder zijn hoede neemt en zogenaamd nieuw leven inblaast om commissies in eigen zak te steken, dreigt alles hem al snel boven het hoofd te groeien.

Giannoli filmt de aanleg van de snelweg met veel visuele flair, bijna als een oude Russische, de arbeidersklasse bejubelende propagandafilm. Dat past wonderwel bij het schrijnende beeld dat hij van een dorp geeft dat door de moderne geglobaliseerde economie berooid is achtergelaten. Ze hebben geen verbinding met de rest van de wereld, bedrijven vertrokken om hun werk uit te besteden aan goedkope arbeidslanden en de beroepsbevolking is vergrijsd.

Regisseur/scenarist Xavier Giannoli brengt ook nog terloops een sterk metaforische laag aan. Als Paul aan het eind van de film wordt gevraagd waar de weg die hij met hulp van de halve dorpsgemeenschap aanlegde eigenlijk heen leidt, moet hij het antwoord schuldig blijven. Hij is een moderne Sisyphus. We werken ons dan wel kapot, maar waarvoor eigenlijk?

André Waardenburg