'Wij willen ook niet dat dieren lijden'

Kosjere slacht is de meest pijnloze die er bestaat, zegt opperrabbijn Sacks. „Juist bij verdoving gaat het te vaak mis.”

Hij heeft een „verschrikkelijk déjà-vugevoel”, zegt Jonathan Sacks. „Hoe vaak hebben joden moeten vechten voor hun vrijheid? We dachten dat we die strijd hadden gestreden, maar elke generatie moet hem weer voeren.” Sacks was vanochtend op en neer naar Nederland gevlogen. Hij is opperrabbijn van de Verenigde Joodse Gemeenten van het Britse Gemenebest, co-voorzitter van de Conferentie van Europese Rabbijnen, lid van het Britse Hogerhuis.

Hij kwam Tweede Kamerleden voorlichten over de joodse rituele slacht, op verzoek van het Nederlands-Israëlitisch Kerkgenootschap. Zijn presentatie was de eerste in de tweede hoorzitting die de Kamer vandaag hield over het wetvoorstel van de Partij voor de Dieren om onverdoofd slachten te verbieden, en daarmee de rituele joodse en islamitische slacht.

Aan het eind van zijn toespraak vraagt Sacks de verzamelde Kamerleden: „Beschouw deze wetgeving in haar volledige historische perspectief. Nederland is het land waar religieuze vrijheid is geboren. Neemt u deze wet aan, dan zal Nederland het eerste land sinds de oprichting van de Europese Unie zijn waar ritueel slachten weer wordt verboden. We zullen erop terugkijken als het moment waarop, in Nederland, de vrijheid van religie begon te sterven.”

Is de zaak echt zo ernstig?

„Het recht op religieuze vrijheid is niet zomaar een van de mensenrechten. Het is de bron van alle mensenrechten. Als Nederland dit toestaat, dan is het een slag voor de vrijheid van godsdienst zoals we die vele decennia niet hebben gezien.”

Maar religieuze vrijheid is toch niet absoluut? Beperkingen zijn mogelijk.

„Natuurlijk, in duidelijke gevallen van misbruik van die vrijheid. Maar je moet wel volstrekt zeker zijn dat je beschikt over onweerlegbaar wetenschappelijk bewijs dat die beperking absoluut noodzakelijk is. Dat is hier niet het geval. Integendeel, uit het beschikbare onderzoek blijkt tot nu toe dat de sjechita [kosjere slacht, red.] juist het minste lijden bij het dier veroorzaakt.”

De Partij voor de Dieren beweert op grond van onderzoek en filmmateriaal het tegendeel.

„Dat onderzoek is zeer omstreden, er is veel meer en beter onderzoek dat het tegenovergestelde concludeert. Dat YouTube-filmpje laat een onvergeeflijke situatie zien. Sommige gemeenschappen zijn niet goed georganiseerd, en dan kan er sprake zijn van slecht gereguleerde slacht. Dat kan leiden tot het gevoel bij het publiek dat dingen uit de hand lopen.

„Maar dat is een kwestie van handhaving. Joodse slagers hebben een zware opleiding, en worden bijvoorbeeld in het Verenigd Koninkrijk jaarlijks gecontroleerd. Geen enkele slager krijgt een vergunning langer dan een jaar.

„Dierenwelzijn en de vrijheid van geloof kunnen hand in hand gaan. We hoeven het een niet op te offeren voor het ander. Het is omdat joden geloven dat dieren lichamelijk en emotioneel kunnen lijden, dat we verplicht zijn tot rituele slacht. Joden zullen nooit vóór de slacht verdoven. Dan worden we allemaal vegetariër. Juist bij verdoving gaat het te vaak mis. De pen die door het hoofd wordt geschoten, leidt niet altijd tot verlies van bewustzijn, evenmin als elektrische schokken.

„In het debat wordt te vaak een beroep gedaan op emoties die geen basis hebben in de feiten. Ik zeg niet dat we niet beter naar het dierenwelzijn in de slacht kunnen kijken. We moeten bestuderen of het transport en de behandeling van dieren voorafgaand aan de slacht niet beter kan. En we praten al over een manier om de dieren tijdens de slacht beter te fixeren, om de kans op ongelukken nog verder te verkleinen.”

Als in de toekomst wetenschappelijk onderzoek aantoont dat er humanere slachtwijzen zijn dan de kosjere?

„De joden zijn niet bekend als een irrationeel volk. Maar ik ben ervan overtuigd dat dit onderzoek er nooit zal komen. De kosjere slacht zorgt juist voor het meest pijnloze en onmiddellijke verlies van bewustzijn bij het dier dat mogelijk is.”

Voormalig VVD-leider Frits Bolkestein zegt dat alle antisemitisme begint met kritiek op de joodse slacht.

„Laten we in hemelsnaam niet doen alsof hier antisemitisme in het spel is. Ik heb geen enkele twijfel over de goede motieven van de voorstanders van de wet. Maar ze worden misleid door emoties. Soms zijn dierenwelzijnactivisten erg extreem. Dan is het de plicht van middenpartijen zich te laten leiden door hun ratio.”

Zijn de ontwikkelingen in Nederland een incident? Of ziet u ze als deel van een grotere beweging?

„Er is in onze geseculariseerde samenleving een afnemend begrip voor geloof, zeker als dat leidt tot handelen in het dagelijks leven. Maar geloof is niet alleen wat we denken. Ook in wat wij doen, dienen we God. Er zijn seculiere fundamentalisten, die hun eigen waarheid willen opleggen aan een pluriforme wereld. We zijn geen troep fundamentalisten die dieren en mensen doden. We zoeken op onze manier naar the better part of the human being. In een beschaafde maatschappij verdienen ook religieuze groepen daarvoor een redelijke ruimte. Dat dreigen we te verliezen.”