Levy verdwaalt tussen meningen over voedsel

Priester Antoine Bodar, die zich in Knevel & Van den Brink (EO) bereid verklaarde mee te varen op de pro-Palestijnse Gazavloot, was gisteren niet de enige politieke activist uit de Rooms-Katholieke kerk op tv. Tegelijkertijd zond VPRO Import de documentaire The Pipe uit, waarin Ierse demonstranten, gesteund door de plaatselijke pastoor, weesgegroetjes baden, terwijl ze een blokkade opwierpen tegen de aanleg van een gaspijpleiding door Shell.

De goed gemaakte Ierse documentaire was eigenlijk meer een propagandafilm, omdat alleen het standpunt van de tegenstanders van het zogeheten Corrib-project belicht werd. Niet helemaal duidelijk werd of de vissers en boeren in het aan de westkust gelegen Rossport nu milieubezwaren hadden of alleen hun eigen belang verdedigden. De afwezigheid van beroepsactivisten van Greenpeace doet het laatste vermoeden. Ook zegt een van de vissers dat wat hem betreft Shell best geld mag verdienen, zolang het maar niet ten koste gaat van zijn eigen broodwinning.

Als kijker is het eenvoudig voor wie je partij moet kiezen, als de overheid met een overmacht aan inzet van mensen en materiaal de wil van locale individuen probeert te breken. De juridische merites van hun strijd blijven onderbelicht, maar zeker is dat Ierland geen overlegdemocratie kent en dat Shell zich zorgen zou moeten maken over zijn imago in de publieke opinie.

Toch biedt zo’n vanuit een duidelijk standpunt gemaakte documentaire relatief meer informatie dan het nieuwe onderzoeksjournalistieke programma Levy (AVRO), dat beoogt twee tegengestelde visies tegenover elkaar te zetten. De eerste twee afleveringen gingen ook al over de mogelijke perfiditeit van een multinational, het Amerikaanse zadenconcern Monsanto.

Gideon Levy, die al eerder optrad in De Jakhalzen (VARA) en Tegenlicht (VPRO), raadpleegde twee erkende experts. De Wageningse hoogleraar Rudy Rabbinge stelt dat om de wereldvoedselvoorziening op peil te houden minder boeren meer zullen moeten produceren. De Belgische VN-rapporteur Olivier De Schutter acht die opvatting schadelijk voor een evenwichtige landbouw en voorziet een tragisch lot voor kleine boeren in arme landen.

Ook al reist Levy voor meer informatie naar Oeganda, zijn bevindingen blijven verwarrend. Dat hij de namen van beide tegenstanders verkeerd spelt in de titels, verhoogt zijn betrouwbaarheid evenmin. Ook de mislukte pogingen om een woordvoerder van Monsanto voor de camera te krijgen contrasteren met de mededeling van een Indiase tegenstander dat het bedrijf tachtig lobbyisten in Brussel zou hebben rondlopen.

Uiteindelijk hangt Levy foto’s van zijn reis naar Oeganda aan een waslijn op het erf van Rabbinge, met de mededeling dat hij meer voor het standpunt van De Schutter voelt. „Ach”, verzucht Rabbinge, „ik ben gehandicapt, want ik beschik over kennis.”