Hoe slecht bent u zelf

In een af-en-toerubriek over plotseling populaire boeken deze keer: de bedes van de moeder van een verdwenen kind.

Het is materiaal voor een maatschappijkritische literaire thriller: meisje verdwijnt uit vakantiehuis en wordt nooit meer teruggevonden. Zo ongeveer iedereen die ooit in de buurt van het vakantieadres in Portugal is geweest, wordt wel een moment verdacht – inclusief de ouders – maar niemand wordt in staat van beschuldiging gesteld.

Einde verhaal, een kolommetje in een regionale krant, zou je zeggen, maar zo werkt het niet, of niet altijd. Dat is in elk geval het op een na grootste mysterie: waarom werd Madeleine McCann zo’n enorme mediahype? Waarom was er tijdens de Champions League ruimte voor een videofilmpje? Voetbalbonden staan bepaald niet bekend om hun flexibiliteit. Wat was het dat onder anderen Richard Branson en J.K. Rowling naar de portemonnee deed grijpen? Waarom waren de Vermist-posters met die wereldberoemde foto van het schattige kind werkelijk overal te zien? Waarom is het Wikipedia-lemma Disappearance of Madeleine McCann bijna net zo lang als dat over Thatcher? En drie keer zo lang als dat over de verdwijning van Jimmy Hoffa?

Het zijn natuurlijk niet de vragen die centraal staan in het deze week verschenen Madeleine (De Boekerij, €18,95), het boek dat moeder Kate schreef, en dat ook weer vragen oproept. Vooral: wie wil dit lezen, en: waarom is dit geschreven?

Om met die laatste te beginnen: Kate McCann wilde bewijzen dat ze een liefdevolle moeder is, ondanks het feit dat ze 100 meter verderop in het vakantiepark ging eten en haar kind alleen liet. Bovendien: zij wilde liever naar Center Parks dan naar de Algarve, maar haar man Gerry wilde naar Portugal. Maar wanneer iemand je voor slechte ouder wil uitmaken, kun je boeken schrijven wat je wil, dat werkt niet. Anderzijds schrijft ze haar verhaal op uit frustratie dat het onderzoek is afgesloten. Ze wil het gaande houden en dat kost geld. En dat is de belangrijkste reden: geld verdienen voor het ‘Vind Maddy Fonds’. Eerste resultaat: de Britse politie maakte enkele weken geleden bekend dat ze het onderzoek gaat heropenen.

De andere vraag is lastiger te beantwoorden, waarom zou je dit lezen? Een real-life thriller werd een real-life soap, dat is één factor. In haar voorwoord schrijft McCann zelf al dat mensen zeker willen weten dat hun zoiets nooit zou overkomen (dat maakte het ook aanlokkelijk om de ouders als schuldigen aan te wijzen). De suggestieve vragen die de Britse tabloids opriepen (zou u uw kinderen alleen laten? zou u naar huis vliegen zonder het kind, zelfs al is het maanden later?) wakkerden de onzekerheid aan. Er zijn nog wel enkele complotdenkers – die nu beweren dat de opbrengsten van het boek helemáál niet naar het onderzoek gaan – maar de discussie over de betrokkenheid van de ouders is geluwd.

Uit dit boek blijkt alleen de betrokkenheid bij het kind, soms onbeholpen beschreven, maar wel geloofwaardig. De tragiek achter wat een klein berichtje op de pagina van een regionale krant had moeten zijn.