Garry Kasparov gaat jeugd leren schaken

Kasparov Chess Foundation heet de organisatie die de Europese jeugd moet helpen leren schaken. „Het is een middel om jongeren aan het denken te zetten.”

Wanneer voormalig schaakkampioen Garry Kasparov een perszaal betreedt, vult hij de ruimte. De grootmeester heeft zijn scherpe blik nog niet verloren. Met zijn agressieve, revolutionaire speelstijl zette hij de gevestigde waarden in de schaakwereld op zijn kop. Na een spectaculaire carrière, waarin hij in 1985 de jongste wereldkampioen ooit werd, stopte Kasparov in 2005 met professioneel schaken. Vorige week stelde hij in Brussel de Kasparov Chess Foundation Europe voor.

Met zijn project wil hij de Europese jeugd aan het schaken krijgen. Glimlachend: „Ik wilde niet klein beginnen. Als ik iets begin, wil ik het direct groot doen.” De Kasparov Chess Foundation gaat als non-profitorganisatie vanuit Brussel werken. Jan Callewaert, topman van het Belgische technologiebedrijf Option, stelt een startbudget beschikbaar van 100.000 euro. De organisatie wil zich in alle EU-lidstaten profileren.

„Ik speelde al lange tijd met dit idee”, zegt Kasparov. Hij heeft ook een Russische en een Amerikaanse schaakstichting en probeert nu Europese steun te krijgen voor zijn foundation. „We hopen dat de Europese Commissie inziet dat schaken een vak op school moet worden. Wij zien het niet zozeer als sport, maar als een pedagogisch hulpmiddel om jongeren aan het denken te zetten.”

Hij wordt geholpen door Silvio Danailov, voorzitter van de Europese schaakbond ECU. Danailov: „De leden van de Europese Commissie kijken naar de positieve effecten op het leergedrag van scholieren, maar ook naar het geld. Dat is ons voordeel. Schaken is zowat de goedkoopste sport ter wereld. Schakers hebben geen dure stadions, zwembaden of sportvelden nodig. Je hebt genoeg aan een internetverbinding.”

Kasparov zweert bij de heilzame werking van zijn sport. „Over de pedagogische voordelen van schaken kan geen twijfel bestaan. Elke studie wijst uit dat schaken de studieresultaten positief beïnvloedt. Jongeren leren belangrijke waarden. Concentratie. Discipline. Respect.”

„En het belangrijkste: het verplicht spelers verantwoordelijkheid te nemen. Jij bent intellectueel verantwoordelijk voor de uitslag van je wedstrijd. Er zijn geen ploeggenoten die slecht kunnen spelen. Je bent alleen, jij met je pionnen. Jouw beslissingen leiden onvermijdelijk tot het resultaat. Je kunt alleen op je eigen beoordelingsvermogen afgaan.”

Kasparov: „Schaken discrimineert niet. Er zijn geen fysieke handicaps die je belemmeren. Een uniek middel voor sociale integratie, omdat het zo goedkoop is. Met intellect alleen kom je er niet. Je moet doorzettingsvermogen tonen. Vechtlust.”

In tegenstelling tot in de VS is het in Europa makkelijker om schaken bekendheid te geven. „Hier in Europa zijn er vaste onderwijsstructuren waarlangs we schaakprojecten kunnen promoten”, legt geldschieter Callewaert uit. Kasparov is ervan overtuigd dat de EU een grote rol kan spelen. Maar het grootste struikelblok in Europa is de taalproblematiek. „Om ons materiaal te verspreiden, moeten we de tekst naar bijna alle EU-landen vertalen. We hopen te kunnen samenwerken met de verschillende Europese schaakbonden.”

Op de vraag of hij de nieuwe Kasparov wil opleiden, moet de grootmeester lachen. „Natuurlijk is er ook een competitief element. Iedereen wil weten wie wereldkampioen schaken is. Maar ons programma is er niet specifiek op gericht professionele schaakspelers voort te brengen.”