Introverte Reinbert de Leeuw is ideale vertolker van Erik Satie

De esoterische wereld van Erik Satie, Holland Festival. Reinbert de Leeuw, piano. 13/6 Muziekgebouw aan ’t IJ Amsterdam *****

Onthecht, statisch, en tamelijk bizar is de pianomuziek die Erik Satie schreef bij het ‘christelijk ballet’ Uspud. Onoverbrugbaar lijkt het contrast tussen de fragmentarische akkoorden van de partituur en de bonte stoet aan demonen en martelaren die het libretto bevolken.

Is het ironie of onnavolgbare mystiek? Eigenlijk kent die vraag geen antwoord – en dat fascineert pianist Reinbert de Leeuw mateloos.

De Leeuw is de ideale vertolker van Uspud: afstandelijk maar met ontzagwekkende concentratie overziet hij de schijnbaar repetitieve maar altijd veranderlijke muziek. Bovendien durft hij die bijna tot stilstand te brengen.

Boven zijn hoofd draait een achtzijdig doorzichtig scherm, als een mysterieus kruis.

Videokunstenaar Arjen Klerkx projecteert hierop subtiel vervormde beelden van de Arabische Lente, de recente opstanden in het Midden-Oosten, als voorbeeld van modern martelaarschap. Zo wordt het ballet een contemplatief commentaar op het wereldleed.

Nog soberder zijn werken als Danses Gothiques en Le Fils des étoiles die Satie in zijn esoterische periode schreef. Ook hier benadrukt De Leeuw het radicale karakter met zeer introvert spel. Er klinkt monochrome muziek met minieme dynamische contrasten, alsof een dikke deken de vleugel bedekt.