Amuseren en shockeren

Loenersloot. Mickery. Ritsaert ten Cate. Het zijn drie namen uit de recente toneelgeschiedenis met een legendarische klank. In 1965 opende theaterliefhebber, beeldend kunstenaar en programmeur Ritsaert ten Cate (1938-2008) in een oude stal in Loenersloot het Mickery Theater.

De internationale toneel-avantgarde was tot op dat moment nauwelijks tot de Nederlandse theaters doorgedrongen. Maar in het Mickery Theater werden voorstellingen gegeven die nog altijd tot de verbeelding spreken. Experimentele buitenlandse groepen als de Wooster Group en La Mama uit New York en spraakmakende regisseurs en performers als de Amerikaanse Liz LeCompte en de Britse Pip Simmons zijn schatplichtig aan Ten Cate, kleinzoon van de befaamde toneelacteur en theatervernieuwer Eduard Verkade.

Afgelopen weekeinde herleefden die dagen in Loenersloot. Zo had het Holland Festival de Wooster Group geprogrammeerd; liet het Amsterdamse Ketelhuis een documentaire over Mickery zien; lanceerde het Theater Instituut Nederland een website over Mickery. En in het boek Mickery Theater. An Imperfect Archaeology reconstrueert Mike Pearson op persoonlijke wijze de beslissende theaterjaren tussen 1970 en 1985.

Pearson, performer en professor in de theaterwetenschap, sprak recent tientallen betrokkenen. De uitspraak die hij optekende van Pip Simmons is kenmerkend: „Ik heb er altijd een kinderlijk geloof in gehad dat toeschouwers zowel geschokt als geamuseerd moeten worden. We maakten rauw, eerlijk theater, met wreed taalgebruik en seks.”

Amuseren en shockeren – het waren destijds de twee pijlers van het Mickery Theater. In 1972 verhuisde Mickery naar de voormalige Capitol Bioscoop aan de Amsterdamse Rozengracht, waar Ten Cate onvermoeibaar zijn internationale programmering voortzette.

Het eerbetoon aan Mickery is terecht. Een van Ten Cate’s mooiste wapenfeiten is een serie van twaalf uitvoeringen van de slotscène van Who's Afraid of Virginia Woolf? Ze werden uitgevoerd door 45 acteurs. Ten Cate zelf zat op de achterste rij van zijn theater en riep: „More! More! More!”

Toch is Mickery geen verleden tijd. Regisseur Franz Marijnen werkt nog altijd in zijn voetspoor. Sjoerd Wagenaar van de Peer Group studeerde bij Ten Cate. Wagenaar: „Hij leerde me dat een theatermaker nooit mag stilstaan.”

Mike Pearson: Mickery Theater. Aan Imperfect Archaeology. Amsterdam University Press. Inl: aup.nl

Kester Freriks