Tolk is de redding van de patiënt

Kort geleden was ik bij de kapper: „Puntjes eraf graag”, zei ik. „Puntjes, ik begrijp het”, was het antwoord. Het resultaat was een kapsel in puntjes geknipt. Een taalbarrière zat ons dwars. Ik heb nu een ander kapsel, maar het zit prima, dus geen grote problemen. In mijn werk heb ik vaak met taalbarrières te maken, maar daar zijn de consequenties van kleine fouten een stuk groter. Ik ben huisarts in Rotterdam-Zuid, de grootste achterstandswijk van Nederland. Een groot deel van mijn patiënten spreekt slecht of geen Nederlands.

Om mijn werk goed te kunnen doen, maak ik vrijwel elke dag een keer gebruik van de tolkentelefoon. Als ik merk dat een patiënt mij niet goed begrijpt kan ik met behulp van de tolk toch een goede diagnose stellen. De tolken die mij helpen zijn snel, adequaat, hebben goede kennis van medische termen en misschien wel het belangrijkst: ze vertalen woord voor woord en zin voor zin. Een tolk vat niet samen, interpreteert niet zelf, voegt geen eigen observaties toe en stelt niet zelf de diagnose. Dat is immers mijn werk.

Nu wil minister Schippers de tolkentelefoon vanaf januari niet meer vergoeden. In mijn achterstandswijk betekent dat dat ik de tolkentelefoon niet meer zomaar voor consulten kan inzetten, hooguit als mijn patiënt het zelf betaalt. Ze moeten maar een eigen tolk meenemen, een familielid of buurvrouw of zo. Een deel van mijn patiënten neemt nu al zo’n informele tolk mee. Je komt zo in gekke situaties terecht. Vaak vertellen jonge kinderen over de medische problemen van hun ouders. Ik heb weleens de menstruatieproblemen van een Marokkaanse vrouw besproken met haar zoon van 10. Niet fijn voor zo’n vrouw, niet fijn voor de jongen en lastig voor mij. Ik weet niet of de vrouw informatie achterhoudt (en dat is niet zo gek als je eigen zoon meeluistert) en ik weet niet of de jongen wel alles goed vertaalt (en dat is niet zo gek want hij zal amper begrijpen wat menstrueren is). De risico’s van een foute diagnose zijn zo wel erg groot.

Deze mensen blijven thuis en stellen bezoek uit tot het niet meer anders kan. Dan zijn hun gezondheidsproblemen zo groot dat ze alleen door opname in het ziekenhuis en door lange en dure medische behandelingen nog te genezen zijn. Of niet meer. De taalbarrière is in deze gevallen een gevaarlijke drempel geworden.

Marieke Out

Rotterdam