thuiskoknieuws

Ontbijtje

Een vishandelaar verklaarde voor een televisiecamera dat haring zo lekker is dat je hem ook al wel bij het ontbijt zou kunnen eten. Hij wist vermoedelijk niet dat hij zich daarmee in een lange traditie schaarde. Op veel zeventiende-eeuwse schilderijen is een zogenaamd ‘ontbijtje’ te zien. Het zijn meestal schilderijen met weinig kleur en je ziet erop: een kroes met bier, een haring en een wit broodje. Soms een citroen, soms wat kappertjes. Het bier was nog heel anders, minder alcoholisch, dan ons bier en werd meestal zelf gebrouwen. Het was een ongevaarlijke manier om water te drinken – het putwater was vaak niet te vertrouwen.

Maar die haring, daar gaat het om. Het haringkaken was al in de veertiende eeuw uitgevonden. Door Willem Beukelszoon zeggen wij Nederlanders graag, maar het schijn dat de Scandinaviërs het rond die tijd ook al konden.

MSC-keurmerk

De haringstand is niet stabiel. Sommige jaren ziet het ernaar uit dat de haring opraakt, zoals wel meer vissoorten die door overbevissing dreigen uit te sterven. Nu gaat het wel weer behoorlijk goed met de haring. Er zijn vangstbeperkingen, maar wat nog beter is: de haring die in Nederland verkocht wordt heeft een MSC-keurmerk (Marine Stewardship Council).

Zo’n MSC-keurmerk (het enige zinvolle keurmerk bij vis) wordt toegekend als een visserij zich aan bepaalde regels houdt die ervoor zorgen dat het milieu en de visstand geen schade ondervinden van de manier van vissen.

Dus we kunnen niet alleen met smaak, maar ook met een rustig milieugeweten haring eten.

Haringheimwee

Je hoort vaak dat Nederlanders in het buitenland zeggen dat ze bijna niets missen uit Nederland, behalve drop (dat is iets heel onbegrijpelijks vind ik, maar nu ja), oude kaas, bitterballen en haring. En de haringheimwee is de ergste. Die trekt en rukt aan hart en maag en die is ook zo moeilijk te bevredigen. Waar de andere etenswaren zich wel laten versturen of namaken, is een Hollandse Nieuwe noch na te maken noch per luchtpost te versturen. Het wordt wel geprobeerd, met gesealde haringen, maar we weten allemaal dat vers van het mes het enige ware is en dan verstuur je dus een aanstaande teleurstelling.

Soms laat een Nederlandse club een heel vaatje opsturen. Soms worden die dan ter plaatse alsnog verpest. En dan blijft de haringheimwee knagen. Ik las toevallig bij Leo Vroman, een dichter die al sinds mensenheugenis in Amerika woont, deze regels:

Maar ook met niets in mond ogen en handen

dan te binnen schietende ervaring

zoals de herinnering aan vers gezouten haring

stijgt het sap al tussen de tanden.