Premier: korten maakt land beter

Derk Stokmans

Nu is het menens. Wat tot gisteren een boekhoudkundige exercitie voor politici was en een mathematische oefening voor modellenbouwers van het Centraal Planbureau, is deze week voor miljoenen Nederlanders opeens heel concreet.

Honderdduizenden gehandicapten, zieken en hun geliefden, kunstenaars, tram- en busbestuurders, leraren, werknemers, ze zullen het nieuws van de afgelopen dagen met pijn in hun buik hebben ontvangen.

De staat trekt zich sterk terug uit hun bestaan, zo blijkt uit de plannen die het kabinet over Nederland uitrolt. Ziek zijn wordt duurder, hulp bij handicap of werkloosheid moeilijker te vinden. Duizenden kunstenaars moeten op zoek naar ander werk. Wat zij wilden laten zien, verdwijnt. En op een waardevast pensioen hoeven mensen die nu werken waarschijnlijk niet meer te rekenen.

Toch is het nodig, zegt premier Mark Rutte. Anders gaat de staat aan zijn schulden ten onder. „Die schuld groeit met 60 miljoen euro per dag.”

Optimistisch als hij is, schetst de premier er een beeld bij van een beter bestaan. Van een VVD-land. Van een land waar de overheid zich met zo weinig mogelijk bemoeit, burgers voor zichzelf zorgen en de staat niemand in de steek laat die werkelijk hulp nodig heeft.

Het zijn „weeffouten” van vroeger die het kabinet herstelt, zegt Rutte. Zoals de omvangrijke dekking die het basispakket van zorgverzekeraars biedt en de afhankelijkheid van de cultuursector van overheidssubsidies. Of, zoals minister Edith Schippers (VVD, Volksgezondheid) het zei na haar aankondiging 600 miljoen te bezuinigen op de geestelijke gezondheidszorg, dat „je je moet afvragen of de dingen die bij het leven horen niet in je eigen sociale kring kunnen worden opgelost”.

De enorme bezuinigingen zijn niet zo erg, is de suggestie van Rutte en coalitiegenoten CDA en PVV. Dat toneel, dans en muziek binnen een jaar bijna een derde van hun geld verliezen maakt ze „gezonder”. Dat 90 procent van de mensen met een individuele zorgbijdrage deze straks kwijtraken? Of dat er 1,8 miljard bezuinigd wordt op de werkloosheidsvoorzieningen? Heb geen zorgen. De staat, zo bezweert de VVD-premier, „blijft het schild van de zwakken”. De onuitgesproken gedachte is dat de miljarden die de coalitie nu bezuinigt, tot nu toe werden verspild.

Het is een omstreden redenering – bijna de helft van de volksvertegenwoordigers in de Tweede Kamer is het niet eens met de keuzes van dit kabinet. Bezuinigingen zijn nodig dat beamen alle oppositiepartijen. Maar zo hard, zo snel? 18 miljard euro binnen vier jaar?

De budgettaire doelstelling is een politiek mantra geworden, waaraan alle andere argumenten ondergeschikt zijn geraakt, zeggen de tegenstanders. Met zijn bezuinigings- en veranderdrift vernietigt het kabinet de gekoesterde verzorgingsstaat. De ingrepen raken vooral de zwakkeren: de zieken, de werklozen, de gehandicapten, de ouderen, de mensen die minder verdienen. De succesvollen worden beschermd: de huiseigenaren, bankdirecteuren, autobezitters.

Maar, zoals Rutte steeds tegenwerpt: die ‘zwakkeren’ zijn minder zwak dan ze denken. Het is juist asociaal ze een stempel van onvermogen te geven en ze levenslang buiten de maatschappij te houden. Wil je in polderland echt iets veranderen, zegt dit kabinet, dan is schoktherapie onvermijdelijk. Een beetje aan de knoppen draaien heeft geen zin. En trouwens, succes mag in Nederland best vaker worden beloond.

Commentaar: pagina 2

Bezuinigingen op de zorg: pagina 6-7Bezuinigingen op de kunsten:pagina 8-9

Slagers in de polder: pagina 18-19Pensioenakkoord: Economie pagina 6-7