Niemand weet wat er gebeurt

Journalisten zijn rondom de opvangcentra voor Syrische vluchtelingen in het zuiden van Turkije op zoek naar nieuws. Feiten zijn er niet veel, geruchten des te meer.

Het is maar twaalf kilometer van de Turkse grens naar Jisr al-Shughour. Maar ook vanaf de hoge Turkse uitkijkpunten over de Syrische vallei blijft het gissen naar wat zich werkelijk afspeelt in de Noord-Syrische stad. Ook tussen de tentenkampen, talloze functionarissen en journalisten is het schrapen naar de waarheid. De enige troost voor een ieder die het toch probeert: niemand die je tegenspreekt. Een leugentje of twee wordt hier niet opgemerkt.

Niet alleen de grens met Syrië zit dicht voor alle buitenlanders. De hoop dat de duizenden vluchtelingen die in de afgelopen 48 uur de grens zijn overgestoken licht kunnen laten schijnen over de gebeurtenissen in Syrië is door de Turkse autoriteiten gesmoord. De opvangcentra zitten hermetisch dicht. Agenten sturen vluchtelingen weg aan de ene kant van het hek, en verslaggevers aan de andere kant.

Aan de achterkant van het kamp zijn jongens als Mohammed te vinden, die met hun stofsjaal voor mond en ogen hun relaas vertellen. In Jisr al-Shughour weigerden de soldaten op de ongewapende demonstranten te schieten, weet hij. Agenten van de geheime dienst en de veiligheidstroepen van president Bashar al-Assad openden vervolgens het vuur op de muitende soldaten. Soldaten sloegen samen met de burgerbevolking op de vlucht. Rond het vluchtelingenkamp wordt deze lezing nu als een feit beschouwd. De versie van de Syrische regering, dat de militaire operatie in de stad een wraakactie is op „gewapende groeperingen” die eerder deze week 120 agenten zouden hebben vermoord, is de leugen.

The New York Times weet meer. De oogst en het vee van de stadbewoners zouden in brand zijn gestoken. Het water is afgesloten, de bakkerijen dicht. „Het is moeilijk om te controleren of dit feiten of geruchten zijn”, zegt correspondent Sebnem Arsu. „Maar we vertrouwen op technologie. Op Youtube en Facebook. En af en toe bellen we met mensen die nog in het gebied zijn. Als vier mensen hetzelfde vertellen mogen we er vanuit gaan dat het waar is. Laten we niet flauw doen. Er vluchten duizenden mensen de grens over. Die komen niet op vakantie.”

CNN meldt dat demonstranten hebben geprobeerd de tanks van het leger eigenhandig te stoppen. Een Syrische man biedt een filmpje aan waarop machinegeweervuur te horen is tijdens een massademonstratie in het noorden van Syrië. Demonstranten vallen op de grond. Een bebloed gezicht komt snel voorbij. De maker vertelt zijn verhaal live bij Al-Jazeera, en later bij CNN. Nergens op het filmpje is te zien waar het geweervuur vandaan komt of wie er schiet. Correspondenten vertellen er maar bij „dat het onmogelijk is om te achterhalen waar en wanneer deze beelden zijn gefilmd.”

De BBC sprak met de chauffeurs van de busjes die nieuwe vluchtelingen afleveren aan de Turkse kant van de grens. „Een vertelde ons dat er bommen zijn gegooid op de huizen. Dat de mensen in pyjama de grens over gevlucht zijn. Ik heb geen mensen gezien in pyjama’s. We moeten er maar van uit gaan dat het waar is”, zegt BBC-cameramen Gökhan Acun.

Nieuwe geruchten uit het vluchtelingenkamp. Mannen zijn in het holst van de nacht het kamp uitgeslopen en teruggegaan naar Syrië om tegen het leger te vechten. Niemand heeft ze gezien. Natuurlijk geeft niemand ze gezien, het was geheim.

Dus we facebooken met Damascus. De jongen aan de andere kant van de lijn heet Bashar, zoals de president. „Wij weten niets”, zegt hij. „Al ons nieuws komt van de Syrische televisie en die zegt dat er mensen zijn die problemen maken. We weten niet wie er vecht. We weten net zoveel als jullie. Kunnen jullie het niet aan de vluchtelingen vragen dan.”

Maar in de Turkse vrijstaat, met alle technologie en duizenden ooggetuigen nu in het land is informatie even schaars als in de Syrische dictatuur. Dat is de waarheid.