'Ik hoef de Duitsers niet na te doen'

Gisteren ontvouwde minister Verhagen zijn toekomstplan voor de nationale energievoorziening. Nederland moet schoner en duurzamer. Maar: het mag niet teveel kosten.

Maxime Verhagen drinkt een ice tea. Hij oogt tevreden. Op zijn werkkamer licht de CDA-minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie het Energierapport toe dat zojuist is verschenen. Het bevat zijn visie op de toekomstige energievoorziening van Nederland. Kernwoorden zijn: pragmatisch, en zo goedkoop mogelijk.

Meer duurzame energie in Nederland, prima. De CO2-uitstoot omlaag brengen, oké. Maar wel tegen zo laag mogelijke extra kosten.

Verhagen kiest een totaal andere weg dan, zeg, buurland Duitsland. Dat besloot vorige week alle zeventien kerncentrales vóór 2022 te sluiten. Het land gaat volop inzetten op energiebesparing en op duurzame bronnen zoals windenergie.

„Als ik de Duitse overwegingen verstandig had gevonden, had ik het ook zo gedaan”, zegt Verhagen, zittend in de hoek van een grijze bank. Maar hij heeft zijn eigen afwegingen gemaakt. Hij kiest liever voor een brede mix. Groene energie, ja. Maar ook kolencentrales, die hun CO2 diep in de bodem van de Noordzee opslaan. En mét een tweede kerncentrale in Nederland. „In de meest optimistische scenario’s duurt het 30 tot 40 jaar voordat we helemaal over zijn op duurzame energie. In de tussentijd kan kernenergie een rol spelen.”

Vindt hij het niet raar om zo’n andere weg te kiezen dan de Duitsers? Nee, zegt Verhagen. „Als iedereen in Duitsland in een Lederhose gaat lopen, hoef ik dat toch ook niet te doen?”

Denkt u dat de plannen van Duitsland tot hogere stroomprijzen in dat land leiden, en tot een concurrentienadeel van de Duitse industrie ten opzichte van de Nederlandse?

„De kerncentrales in Duitsland produceerden een kwart van alle elektriciteit. Nu moeten ze in vrij korte tijd allemaal worden stilgelegd. Dat zal wel effecten hebben.

„De Nederlandse energiesector is belangrijk. De omzet bedraagt ruim 40 miljard euro op jaarbasis, zo’n 7 procent van het bruto nationaal product. Natuurlijk wil ik dat de sector groener wordt. Maar behoedzaam.”

U wilt Gasunie en Tennet deels privatiseren. Wat is daarvan de achtergrond?

„Er moet de komende decennia gigantisch worden geïnvesteerd in vernieuwing en uitbreiding van de stroom- en gasnetten in Europa. Er komt meer wind- en zonne-energie bij. Maar het waait niet altijd en de zon schijnt niet voortdurend. Je moet het net aanpassen aan die grilligheid. Er zijn extra kabels nodig om de elektriciteit van de plek waar het waait te brengen naar de plek waar de stroom nodig is. En huishoudens ontvangen nu elektriciteit uit het net, maar in de toekomst gaan ze ook steeds meer stroom terugleveren via hun zonnepanelen. Er komt meer tweerichtingsverkeer en dat vraagt ook aanpassingen. Voor Europa zijn er tot 2030 ik geloof een triljard euro aan investeringen nodig. Het lijkt me raar dat je van Griekenland, Portugal, Ierland eist dat ze hun overheidsbegroting op orde krijgen, en dat je dan tegelijk van ze verlangt dat ze enorm veel investeren in hun netten. Je hebt dus private partijen nodig.”

Stelt u eisen aan de partijen die een belang in onze infrastructuur willen kopen?

„Het moeten betrouwbare partners zijn.”

Pensioenfondsen?

„Dat zou heel goed kunnen.”

Komt een staatsinvesteringsfonds uit Abu Dhabi ook in aanmerking? Of Gazprom?

„Ik moet de overtuiging hebben dat er goed zaken mee is te doen.”

U zou in het Energierapport ook een Green Deal met de samenleving bekend maken. Maar daarover zegt u niks. Waarom niet?

„We hebben zoveel voorstellen gekregen van gemeenten, bedrijven en instellingen. Het zijn er wel 200. Ik heb iets meer tijd nodig om ze te beoordelen, en de goeie te selecteren.”

Gaat Nederland de doelstellingen voor 2020 halen?

„Van alle energie moet dan 14 procent duurzaam zijn. We zitten nu op 4 procent. Met de huidige subsidieregelingen komen we uit op 9 procent. Dus we moeten meer doen. Ik heb nu aangekondigd dat ik een verplichting wil voor kolencentrales om biomassa, zoals houtsnippers, mee te stoken. Dat levert nog eens 2 procent op. Wellicht moeten we ook duurzame energie gaan importeren.”

Benadeelt u kolencentrales daarmee niet ten opzichte van gascentrales?

„Dat valt wel mee. En het blijft een feit dat we een forse stap moeten zetten richting duurzame energie. Kolencentrales moeten hoe dan ook schoner worden.”

Het Planbureau voor de Leefomgeving heeft onlangs berekend dat zonder extra maatregelen de CO2-uitstoot in Nederland de komende jaren gaat stijgen.

„Exact daarom wil ik kolencentrales die verplichting opleggen om groener te worden.”