Het is hardlopen of het servies aan diggelen

Het kabinet zette deze week een streep door het Nationaal Historisch Museum van directeur Erik Schilp (44). ‘Halbe Zijlstra heeft een enorme lunch geregeld die niet past bij het gesprek dat hij van plan is te voeren.’

Vrijdag 3 juni

Na een relatief rustige dag vandaag weer volop aan de telefoon. Raad van Toezicht informeren, netwerk aanspreken. Honderd miljoen euro in tien dagen is natuurlijk een illusie, maar het is nu bijna een sport om te kijken hoe ver ik kan komen. De Zuiderkerk is druk met bezoekers voor 100m2NL, onze eerste en mogelijk laatste tentoonstelling. Heel veel goede reacties in het gastenboek. Dat geeft de burger moed.

Verder veel gemijmer. Al drie jaar voelt het alsof ik in een roman van Kafka figureer. Een ogenschijnlijke heldere opdracht, die vanaf het begin werd beheerst door andere belangen, conflicterende opinies en politiek opportunisme. Nu is het bijna voorbij. Er zijn collega’s die zich wellicht behendiger langs alle hindernissen zouden hebben gemanoeuvreerd, van compromis naar compromis, maar mij lukt dat niet. Natuurlijk moet je altijd water bij de wijn willen doen, maar ik geloof gewoon niet in het consequent verdunnen van een eigen visie onder druk van andermans belangen. Het resultaat is dan bijna altijd middelmaat. Dat maakt een samenleving slaperig en kwetsbaar. Had ik het niet moeten doen? Zeker is dat als ik dit alles had geweten, het niet had gedaan. Toch is de ervaring goud waard en hebben we inhoudelijk museale bakens kunnen verzetten.

Zaterdag

Vanavond komen lieve vrienden eten. Ik heb de afgelopen jaren nauwelijks tijd gehad om te koken, iets wat ik heel graag doe. Als het dan een keertje kan, moet ook alles uit de kast. Asperges, lekker. Het voelt wel als spijbelen. Mijn gevoel zegt dat ik door moet werken. We hebben nog maar een paar dagen. Ik moet doorzoeken naar de oplossing die ons nog kan redden. Na een paar glazen wijn kan ik wat ontspannen, en bedenk ik me dat er niets is dat ik nu kan doen.

Zondag

Hardlopen. Het enige dat helpt tegen alle opgehoopte agressie en frustratie. Ik ben er niet goed in, en het ziet er niet uit, maar het is dit of het servies aan diggelen.

De dag krijgt een positief randje als ik hoor dat Naema Tahir zich in Buitenhof uitspreekt voor het belang van geschiedenis en het behoud van het NHM. Alle beetjes helpen.

De middag is voor mijn ouders. Lange reis naar Diever. Mijn moeder herstelt van een hartoperatie en al dit gedoe helpt niet. Ik zeg haar dat ze de kranten niet moet lezen, maar het is aan dovenmansoren gericht.

Op de weg terug naar Amsterdam te gast bij Met het Oog op Morgen, het fijnste radioprogramma van Nederland.

Maandag

Redactievergadering van ons grootste project: xwashier. Deze week lanceren wij, ondanks alles, de fysieke en digitale ontsluiting van de eerste vijftig plaatsen van herinnering. Dit betekent dat je op een plek waar geschiedenis zich heeft afgespeeld, door het scannen van een marker met je iPhone, die geschiedenis ter plaatse krijgt ontsloten. Ook kun je je eigen ervaringen toevoegen. De website www.xwashier.nl ontsluit ook alle informatie. Geschiedenis is overal. Redactieleden, allen externe experts en hoogleraren, zijn onder de indruk van de resultaten, maar vrezen vanzelfsprekend hoe het verder moet met dit unieke en kostbare project. Projectleider Anton Kos is zowaar in staat de complimenten te accepteren. Geheel terecht overigens. Van alle projecten ben ik hier nog het meest trots op.

Diner in het heerlijke restaurant Toscanini met Pien Harms, die al twaalf en half jaar in vier verschillende banen mijn ‘wederhelft’ is.

Dinsdag

‘Ever Tried. Ever Failed. No Matter. Try Again. Fail Again. Fail Better.’ Deze quote van Samuel Beckett staat al bijna mijn hele werkende leven op mijn bureau. Op weg naar onze afspraak met staatssecretaris Halbe Zijlstra om zijn ‘beleidsrijke’ oordeel over het NHM te vernemen dreunt dit door mijn hoofd. Falen heeft een negatieve connotatie in onze samenleving, maar tegelijkertijd is het de meest menselijke van eigenschappen. Ik schaam me niet, maar ben wel heel teleurgesteld. Ik geloof rotsvast in onze aanpak en we hebben daarmee ook veel bereikt, maar de hindermacht van dit steeds kleinere landje van ons bleek groter en effectiever. Geografische spreiding van activiteiten, nadruk op digitale infrastructuur en nieuwe media en niet een collectie maar de mensen en hun verhalen als uitgangspunt. Het NHM bereikte tot op heden meer dan twee miljoen mensen en kreeg wereldwijd erkenning, waaronder een grote internationale prijs, maar bleek niet voldoende in staat het thuisfront te overtuigen.

Het gesprek bij Zijlstra is surrealistisch. Hij heeft een enorme lunch geregeld die niet past bij het gesprek dat hij van plan is te voeren. In een aantal korte zinnen vertelt hij, zonder duidelijke motivatie, dat hij vanaf 1 januari 2012 het NHM niet langer zal financieren en daarmee is drie jaar hard werken in één keer voorbij. Zonder een hap gegeten te hebben, vertrekken we weer.

Na kort overleg met de Raad van Toezicht ga ik door naar de Zuiderkerk om de medewerkers te informeren. Zelden heb ik mogen werken met zo’n gemotiveerd team. Voor de volle honderd procent hebben ze zich ingezet. Veel van hun collega’s moesten vorig jaar al weg in een van eerdere bezuinigingsrondes die het NHM troffen. Het werk verdubbelde en het team werd gehalveerd. Ik ben zo trots op ze en het doet vreselijk pijn ze nu te moeten vertellen dat het afgelopen is. Een enkele traan vloeit, ook bij mij, en het bier komt op tafel.

Woensdag

Mediagekkenhuis. Opnames voor EénVandaag Veel verzoeken voor interviews. Valentijn is terug van een welverdiende vakantie en we hebben nu tijd even bij te praten. We beginnen met het schrijven van een sociaal plan. Tweede Kamerleden bellen me voor achtergronden. Er wordt nog een spoeddebat aangevraagd. De vele lieve en ondersteunde bloemen, mails, sms’jes en tweets houden ons op de been.

Ik zou vanavond naar de première van de opera Orfeo ed Euridice zijn gegaan, maar verkies bij ons team te blijven en te werken aan de afwikkeling. Valentijn en ik eten wat, en voelen zeker ook een bepaalde mate van opluchting.

Donderdag 9 juni

De kranten zijn met de beschouwingen begonnen. Columnist Bert Wagendorp schrijft weer recht uit mijn hart en om de tekening van Jos Collignon moest ik erg grinniken. Vandaag een inleiding gehouden op het Turner Zomer Event met het thema ‘delen’. Mijn stelling is: delen begint met het bespreekbaar maken van eigen zwakte. Een toepasselijke afsluiting van een idiote week.