Gewetenloze sadist

Gisteren werd in Moskou oud-kolonel Joeri Boedanov vermoord. De vrees bestaat dat hij een martelaar wordt van de nationalisten.

Zijn verdiende straf, hebben zowel Tsjetsjenen als Russen misschien gedacht, toen gistermiddag in een drukke Moskouse straat vier kogels een einde maakten aan het leven van de 48-jarige Joeri Boedanov. De ex-kolonel van het Russische leger was één van de ergste beulen uit de onafhankelijkheidsoorlogen in het Tsjetsjenië van de jaren negentig. Hij plunderde, moordde en verkrachtte. De huidige president van Tsjetsjenië, Ramzan Kadyrov, die als het over mensenrechten gaat geen lieverdje is, noemde hem „een vijand van het Tsjetsjeense volk”.

Boedanovs grootste oorlogsmisdaad was de moord op het 18-jarige Tsjetsjeense meisje Elza Koengajeva, die hij ervan verdacht een sluipschutter van de opstandelingen te zijn. Tijdens haar verhoor wurgde hij haar, in een vlaag van woede, zo zei hij tijdens zijn proces. Maar uit de artikelen van de in 2006 vermoorde onderzoeksjournaliste Anna Politkovskaja komt een ander beeld naar voren: hij was een gewetenloze sadist, die haar welbewust om het leven heeft gebracht.

Koengajeva was volgens een onderzoek onschuldig. Tijdens haar verhoor werd ze door drie van Boedanovs ondergeschikten met een metalen staaf in vagina en anus bewerkt. Die drie werden aangeklaagd en veroordeeld, maar kregen amnestie – ze deden tenslotte ook maar gewoon hun werk als soldaat en het was nu eenmaal oorlog.

Boedanov werd in 2000 gearresteerd en veroordeeld. Volgens de stafchef van het Russische leger had hij zich „barbaars” en „schandelijk” gedragen. Maar onder druk van de Russische publieke opinie – 50 procent van de Russen vond dat hij moest worden vrijgelaten omdat hij de eenheid van zijn vaderland had verdedigd – werd hij vrijgesproken en in een psychiatrisch ziekenhuis opgesloten. Drie jaar later herriep het hooggerechtshof die uitspraak. Hij moest opnieuw terechtstaan. Boedanov kreeg nu tien jaar gevangenisstraf. Toen hij in januari 2009 vervroegd vrijkwam wegens goed gedrag was de verontwaardiging onder zowel mensenrechtenactivisten als onder gewone Tsjetsjenen groot.

De politie heeft een signalement van de dader van de moord op Boedanov: een man met een Slavisch uiterlijk. Die omschrijving sluit voorlopig uit dat de moord door Tsjetsjenen is gepleegd, als bloedwraak. Er wordt er rekening mee gehouden dat de moord is gepleegd als een provocatie, om etnische groeperingen tegen elkaar uit te spelen.

De spanningen tussen nationalistische Russen en migranten uit de noordelijke Kaukasus hebben een kookpunt bereikt. Na een gewelddadige uitbarsting voor de muren van het Kremlin, afgelopen december, is in de Russische hoofdstad iedereen op zijn hoede.

Politieversterkingen zijn uitgerukt. De vrees dat Boedanov na zijn dood een martelaar wordt van het huidige racistische sentiment onder de Russische bevolking is dan ook zeker niet ongegrond.