Wie was het eerste aids-slachtoffer? En waar?

Het aids-veroorzakende virus maakte al lang voor 1981 mensen ziek. Dat het virus 30 jaar bestaat, klopt dus niet. Bijvoorbeeld in 1955 in de kraamvrouwenkliniek in Heerlen. Die werd in 1958 gesloten omdat er zoveel baby’s overleden. Viroloog jaap Goudsmit schreef er in 1997 over in zijn boek Vrijend virus. In 1955 was er nog geen sprake van aids, maar van een mysterieuze, onverklaarbare ziekte die nu en dan de kop op stak. Al voor de Tweede Wereldoorlog waren er kleine epidemieën, zowel in Europa als Afrika die achteraf met grote waarschijnlijkheid aan hiv kunnen worden toegeschreven.

Toch werd het 30-jarig bestaan van aids deze week herdacht omdat op 5 juni 1981 het Amerikaanse Centers for Disease Control (CDC) een nieuwe ziekte onder Amerikaanse homoseksuelen beschreef.

Het CDC-bericht ging over vijf voordien gezonde, jonge homoseksuelen die tussen oktober 1980 en mei 1981 in drie ziekenhuizen in Los Angeles een longontsteking kregen door een bacterie waar normaal alleen zeer verzwakte, meestal oude mensen last van hadden. Hun afweersysteem was ingestort.

Er circuleerden ook al namen voor de nieuwe ziekte. Zoals GRID, ofwel gay related immune deficiency. De neutralere naam aids (acquired immune deficiency syndrome) kwam in de zomer van 1982 in de mode. Na de CDC-publicatie meldden artsen meer patiënten. Aan het eind van het jaar stond de teller op honderd. Veel onderzoekers dachten dat een bestaand virus in combinatie met leefgewoonten en drugsgebruik de ziekte zou veroorzaken. Dat er een voor mensen tamelijk nieuw virus vaste grond onder voeten kreeg, werd pas in 1983 helder, toen hiv werd geïsoleerd.