Universiteiten moeten zich gaan specialiseren

De tijd dat op elke universiteit in Nederland bijna elke wetenschap wordt beoefend, is bijna voorbij.

Het kabinet wil dat universiteiten zich gaan specialiseren op die terreinen waar ze het beste zijn. Dat heeft staatssecretaris Zijlstra (Wetenschap, VVD) woensdag gezegd tijdens een overleg met de Tweede Kamer. In zijn strategische agenda voor hoger onderwijs en wetenschap, die hij voor de zomer presenteert, zal hij bepalen hoe hij dat wil bereiken. Vaststaat dat hij zich zal bedienen van financiële prikkels. „En het is niet de bedoeling dat universiteiten vervolgens geld gaan zoeken om een opleiding open te houden. Wat niet heel goed is, kan beter dicht.”

Voor een klein gezelschap, alleen Kamerleden van de VVD, PvdA, D66 en PVV waren voor het overleg komen opdagen, gaf Zijlstra gisteren commentaar op de strategische agenda van NWO en de KNAW en op een in maart gepresenteerd rapport van het Rathenau Instituut over de effectiviteit van het Nederlandse wetenschapsbeleid.

In dat rapport constateerden de onderzoekers dat de Nederlandse strategie van ‘focus en massa’ – prioriteit geven aan een beperkt aantal wetenschapsgebieden en die laten groeien – weinig succesvol is geweest. Integendeel, het aandeel in de totale wetenschappelijke productie van door de overheid aangewezen onderzoeksgebieden als ‘voedsel en bloemen’ en ‘nanotechnologie’ is tussen 2000 en 2008 gedaald van 25 procent naar 20 procent.

Zijlstra vond dat het Rathenau Instituut de verkeerde conclusies had getrokken, omdat er alleen citaties waren geteld. „Het succes van het beleid wordt niet alleen bepaald door het aantal gepubliceerde wetenschappelijke artikelen, maar ook door de mate waarin wetenschappelijk kennis te gelde wordt gemaakt.” De valorisatie is de afgelopen tijd wel verbeterd, aldus de staatssecretaris.

En in de toekomst moet het nog beter. Daarom heeft Zijlstra samen met minister Verhagen (Innovatie, CDA) topsectoren aangewezen, waar wetenschappelijke vooruitgang hand in hand moet gaan met economisch gewin.

Zijlstra zei dat dit streven niet ten koste zou gaan van de fundamentele wetenschap, die NWO en KNAW na aan het hart ligt. „Die staat aan het begin van de keten.” (NRC)